ਅਨਾਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਮੰਨਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਧਾਤੂ ਯੁਜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੋੜਨਾ ਜਾਂ ਜੋਤਣਾ। ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਉਹ ਦੋ ਹਨ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਾਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਮ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਜੀਵਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਤ ਆਤਮਾ ਕਹਿ ਕੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

ਯੋਗ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ
ਯੋਗ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ

ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਯੋਗ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਖੋਜਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਚੀਜ਼ ਅਨਾਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਿਤੀ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ? ਫਿਰ ਵੀ, ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ 2500 ਸਾਧਾਰਨ ਸੰਮਤ ਪੂਰਵ ਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਸਾਹ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਦੇ ਕਈ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਕਰਮ ਯੋਗ, ਭਗਤੀ ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਯੋਗ। ਇਹ ਯੋਗ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਭਿਆਸ
ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਭਿਆਸ

ਰਿਸ਼ੀ ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ…

ਰਿਸ਼ੀ ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ 200 ਸਾਧਾਰਨ ਸੰਮਤ ਪੂਰਵ ਅਤੇ 400 ਸਾਧਾਰਨ ਸੰਮਤ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਅਟਕਲਾਂ ਹੀ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਮਿਤੀ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਤੰਜਲੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਯੋਗ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ: ਯੋਗ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਠਹਿਰ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਸ਼ਟਾਂਗ, ਅਰਥਾਤ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ
ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ

ਯਮ ਸੰਜਮਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਸਾਧਕ ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚਾਈ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਅਪਰਿਗ੍ਰਹ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।

ਯਮ: ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਜਮ
ਯਮ: ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਜਮ

ਨਿਯਮ ਪਾਲਣਾਵਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਸਾਧਕ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਫ਼ਾਈ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਅਭਿਆਸ…

ਨਿਯਮ ਪਾਲਣਾਵਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਸਾਧਕ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਫ਼ਾਈ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਯਮ: ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪਾਲਣਾਵਾਂ
ਨਿਯਮ: ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪਾਲਣਾਵਾਂ

ਆਸਨ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਤੰਜਲੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੇ, ਸਿਵਾਏ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੇ ਕਿ ਆਸਣ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਨਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇਗਾ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸਿਖਾਵੇਗਾ। ਹਠ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਠ ਯੋਗ ਪ੍ਰਦੀਪਿਕਾ, ਕਈ ਆਸਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਚਨ, ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਖੋਜਕਾਰ ਅਟਕਲ ਨਾਲ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਆਸਣ: ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮੁਦਰਾ
ਆਸਣ: ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮੁਦਰਾ

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਸਾਹ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸਾਹ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ…

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਸਾਹ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸਾਹ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੁਲ ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਨੂੰ ਧੀਮਾ ਅਤੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਰ ਮਨ ਇੱਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ: ਸਾਹ ਇੱਕ ਪੁਲ ਵਾਂਗ
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ: ਸਾਹ ਇੱਕ ਪੁਲ ਵਾਂਗ

ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਉਤੇਜਨਾ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜਦਿਆਂ, ਅਭਿਆਸੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ: ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ
ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ: ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ

ਧਾਰਣਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅਭਿਆਸੀ…

ਧਾਰਣਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅਭਿਆਸੀ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਣਾ: ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਉਣਾ
ਧਾਰਣਾ: ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਉਣਾ

ਧਿਆਨ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਸੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਧਿਆਨ: ਨਿਰੰਤਰ ਧਿਆਨ ਮਗਨਤਾ
ਧਿਆਨ: ਨਿਰੰਤਰ ਧਿਆਨ ਮਗਨਤਾ

ਸਮਾਧੀ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸ…

ਸਮਾਧੀ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਵਿਚਾਰ, ਅਤੇ ਅਭਿਆਸੀ ਮਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਧੀ: ਮਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ
ਸਮਾਧੀ: ਮਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ

ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਅੰਗ (ਬਾਹਰੀ ਅੰਗ) ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਚਰਣ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਤਿੰਨ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ) ਮਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਾਹ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ।

ਬਾਹਰੀ ਅੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਸਥਿਰ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਬਾਹਰੀ ਅੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਸਥਿਰ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ,…

ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਚਾਰ ਵਾਲਾ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹੇ। ਦੂਜਾ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜਾ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਅਭਿਆਸੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਧਾਰ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਬਿਮਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਨਮਜਾਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਧਿਆਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਬੇਧਿਆਨੀ ਲਾਪਰਵਾਹ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਢੰਗ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ।

ਸਿਹਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ
ਸਿਹਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ