దక్షిణ ఆసియాలో భారతదేశం మరియు దాని పొరుగు దేశాలు

బంగ్లాదేశ్. బంగ్లాదేశ్ గంగా–బ్రహ్మపుత్ర–మేఘనా డెల్టాలో ఉన్న జనసాంద్రత అధికంగా ఉన్న దేశం; దీని సరిహద్దులో ఎక్కువ భాగం భారత్‌తో, చిన్న భాగం మయన్మార్‌తో ఉంది; బంగాళాఖాతం వెంట తీరప్రాంతం ఉంది. దీని సారవంతమైన ఒండ్రు మైదానాలు ఇంటెన్సివ్ వ్యవసాయానికి, ముఖ్యంగా వరి సాగుకు, ఆధారం; దీని నదులు చేపల పెంపకం, రవాణా, జీవనోపాధిని నిలబెడుతున్నాయి. బంగ్లాదేశ్ ఎగుమతి ఆధారిత పెద్ద దుస్తుల పరిశ్రమను అభివృద్ధి చేసింది; దీంతో తయారీ, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం దాని ఆర్థిక వ్యవస్థకు కేంద్రంగా ఉన్నాయి. వ్యవసాయం, విదేశాల్లోని కార్మికులు పంపే డబ్బు, పెరుగుతున్న సేవల రంగం ఆర్థిక వృద్ధికి దోహదపడుతున్నాయి. ఆరోగ్యం, విద్య, పేదరిక నిర్మూలనలో గణనీయమైన పురోగతి ఉన్నప్పటికీ, పట్టణ రద్దీ, పారిశ్రామిక పని పరిస్థితులు, ఉపాధి నాణ్యత, పర్యావరణ క్షీణత, మత అసహనం వంటి సవాళ్లను దేశం ఎదుర్కొంటోంది. లోతట్టు భూభాగం కావడంతో ఇది వరదలు, తుఫానులు, నదీకోత, సముద్రమట్టం పెరుగుదలకు ప్రత్యేకంగా గురవుతుంది.

మాల్దీవులు. మాల్దీవులు హిందూ మహాసముద్రంలోని ద్వీప దేశం. భారత్, శ్రీలంకలకు నైరుతి దిశలో ఉన్న ఈ దేశ భౌగోళిక స్వరూపం విశిష్టమైనది; ఎన్నో లోతట్టు పగడపు దీవులు అటోల్‌లుగా సమూహమై ఉన్నాయి. అయితే పెరుగుతున్న సముద్రమట్టం, తీరకోత, క్షీణిస్తున్న సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలు మాల్దీవులను అత్యంత బలహీనంగా మారుస్తున్నాయి. పర్యాటకమే దీని ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధాన చోదకశక్తి; అది ఉపాధిని, విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని సృష్టిస్తుంది. ఈ పరిశ్రమ రవాణా, నిర్మాణం, ఇతర సేవలకు కూడా డిమాండ్ సృష్టిస్తుంది. చేపల వేట, ముఖ్యంగా ట్యూనా వేట, ముఖ్యమైన సంప్రదాయ ఆర్థిక కార్యకలాపంగా కొనసాగుతోంది. దేశ సహజ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తాయి. కానీ పర్యాటకంపై అతిగా ఆధారపడటం ప్రపంచ ఆర్థిక అంతరాయాలకు, ప్రయాణ డిమాండ్ హెచ్చుతగ్గులకు దీనిని గురిచేస్తుంది. ఉదాహరణకు, కోవిడ్ మహమ్మారి సమయంలోనూ, మత విద్వేషంతో ప్రేరేపితులైన మాల్దీవుల నాయకులు భారతదేశాన్ని ఒక దేశంగా, భారతీయులను ఒక జాతిగా బహిరంగంగా దూషించినప్పుడు భారతీయ ప్రజలు చేపట్టిన బహిష్కరణ సమయంలోనూ ఈ ద్వీప దేశం తీవ్రంగా నష్టపోయింది. మాల్దీవుల పాలక కూటమి నాయకుల అమర్యాదకర ప్రవర్తన ఉన్నప్పటికీ, భారత్ వందల మిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్లను అందించి ఆర్థిక ద్రవ్యత, రుణ సంక్షోభం నుంచి ఈ దీవి బయటపడటానికి సహాయపడింది. 2025లో భారత్ మాల్దీవుల మౌలిక సదుపాయాలలో అర బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు పైగా పెట్టుబడి కూడా పెట్టింది. వాతావరణ అనుకూలత, సుస్థిర పర్యాటకం, వ్యర్థాల నిర్వహణ, ఆహార, ఇంధన భద్రత, ప్రజా రుణ తగ్గింపు, అధిక మౌలిక సదుపాయాల వ్యయాలు, పెరుగుతున్న మత మౌలికవాదం దీని అభివృద్ధి ప్రాధాన్యాల్లో ఉన్నాయి.

పాకిస్తాన్. ఇతర దక్షిణాసియా దేశాల మాదిరిగానే పాకిస్తాన్ కూడా భారతీయ నాగరికతా దేశంలో భాగంగా ఉండేది. కానీ 1947లో ముస్లింల నివాసంగా భారత్ నుంచి విడిపోయింది. 1971లో కొత్త పేరు, గుర్తింపుతో స్వాతంత్ర్యం పొందే వరకు బంగ్లాదేశ్‌ను తూర్పు పాకిస్తాన్ అని పిలిచేవారు. భారత్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాన్ పాకిస్తాన్ పొరుగు దేశాలు. కాశ్మీర్‌ను అక్రమంగా ఆక్రమించుకోవడం వల్ల ఇది చైనాలోని షిన్‌జియాంగ్‌తో కూడా సరిహద్దు పంచుకుంటోంది. దీని భౌగోళిక స్వరూపం ఉత్తరాన ఉన్న ఎత్తైన పర్వతాల నుంచి — అక్రమంగా ఆక్రమించిన కాశ్మీర్‌లోని కారకోరం భాగాలు, హిందూకుష్ సహా — సారవంతమైన సింధు నదీ మైదానాలు, శుష్క పీఠభూములు, తీర ప్రాంతాల వరకు విస్తరించి ఉంది. వ్యవసాయం, వస్త్రాలు, తయారీ, సేవలు, విదేశాల్లోని పాకిస్తానీయులు పంపే డబ్బు దీని ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన భాగాలు. సింధు నీటిపారుదల వ్యవస్థ గోధుమ, వరి, పత్తి సహా ప్రధాన పంటలకు ఆధారం. ఖనిజ వనరులు ఉన్నాయని దేశం చెప్పుకుంటుంది; అయితే దీనికి స్వతంత్ర ధృవీకరణ అవసరం. పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం ఉందని కూడా చెప్పుకుంటుంది. పాకిస్తాన్ జనాభా పెద్దది, సాపేక్షంగా యువజనులది; విద్య, నైపుణ్యాలు, ఉపాధి మెరుగుపడితే ఆర్థిక విస్తరణకు అవకాశాలు కల్పిస్తుంది. అయితే దేశంలోని డబ్బులో అధికభాగం దాని పెద్ద సైన్యాన్ని పోషించడానికే వెళ్తుంది. పౌరులకు సామాజిక సౌకర్యాలు అందకుండా చేసే విస్తృత అవినీతిని చాలామంది నిందిస్తారు. విస్తృతమైన దుర్వినియోగం, తప్పుడు ప్రాధాన్యాలు దీని ఆర్థిక వ్యవస్థను దాదాపు దివాలా తీయించాయి. ఇది ప్రధానంగా సౌదీ అరేబియా, చైనా, యూఏఈలతో రుణ పునరుద్ధరణ ఒప్పందాలతో మనుగడ సాగిస్తోంది. ఇది ప్రపంచ బ్యాంకు, ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు, ఇస్లామిక్ అభివృద్ధి బ్యాంకులకు బిలియన్ల డాలర్ల రుణపడి ఉంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి నుంచి ఇది 25 సార్లు బెయిలౌట్ ప్యాకేజీలు పొందింది. అవినీతి, మతప్రేరిత ఉగ్రవాదం, ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లు, ఆర్థిక పరిమితులు, ఇంధన కొరత, నీటి ఒత్తిడి, వాతావరణ సంబంధిత విపత్తులు, నిరంతర పెట్టుబడి, ఆర్థిక స్థిరత్వ అవసరం — ఇవి నిరంతర సవాళ్లు. పాకిస్తాన్ దాదాపు అన్ని ప్రావిన్సుల్లోనూ తిరుగుబాటుతో సతమతమవుతున్న అత్యంత అస్థిర దేశం; అది తరచూ విచ్ఛిన్నం అంచున తడబడుతూ ఉంటుంది.

భారతదేశం. జనాభా, భౌగోళిక విస్తీర్ణం, ఆర్థిక వ్యవస్థ — ఈ మూడింటిలోనూ భారతదేశం దక్షిణ ఆసియాలోనే అతిపెద్ద దేశం. నామమాత్ర GDP, కొనుగోలు శక్తి సమానత్వం రెండింటి ప్రకారమూ ఇది దక్షిణ ఆసియాలో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ. ఇది ఉత్తరాన హిమాలయాల నుంచి దక్షిణాన హిందూ మహాసముద్రం వరకు విస్తరించి ఉంది; తూర్పున బంగాళాఖాతం, పశ్చిమాన సింధు సాగరం (అరేబియా సముద్రం) దీని సరిహద్దులు. దీనికి అనేక వ్యవసాయ ధాన్యాగార ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: గంగా, యమునల నీటిపారుదల పొందే ఉత్తర మైదానాలు, సింధు నది ఉపనదుల నీటిపారుదల పొందే పశ్చిమాన పంజాబ్, దక్షిణాన కావేరి, కృష్ణా, గోదావరి నదుల ప్రాంతాలు, తూర్పున బ్రహ్మపుత్ర నదీ ప్రాంతం. ఇతర ఎడారులకు భిన్నంగా, థార్ ఎడారిలో అనేక గ్రామాలు, పట్టణాలతో జనసాంద్రత ఎక్కువ. దక్కన్ పీఠభూమి పశ్చిమ కనుమలు, తూర్పు కనుమల మధ్య ఉన్న దక్షిణ భారతదేశపు విశాలమైన ఎత్తైన ప్రాంతం. ఉత్తరాన నర్మదా నది సరిహద్దుగా ఉన్న ఇది, విస్తృతమైన నదీ వ్యవస్థలు, పొడవైన తీరరేఖలతో ద్వీపకల్ప భారతదేశంలో అధికభాగం విస్తరించి ఉంది. భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ అత్యంత వైవిధ్యభరితమైనది: వాహన పరిశ్రమ, సమాచార సాంకేతికత, తయారీ, వ్యవసాయం, ఔషధాలు, ఆర్థిక సేవలు, నిర్మాణం, చమురు శుద్ధి, పెద్ద దేశీయ వినియోగదారుల మార్కెట్ ఇందులో ఉన్నాయి. ఇది మనుగడలో ఉన్న ఏకైక ప్రాచీన నాగరికత; వేల సంవత్సరాలుగా తత్వశాస్త్రం, గణితం, ఖగోళశాస్త్రం, సాహిత్యం, కళలు, మత సంప్రదాయాలకు నేటికీ ప్రాసంగికమైన సేవలు అందించింది. విస్తరిస్తున్న డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, ఆకాంక్షలతో ప్రేరేపితమైన పెద్ద పనిచేసే వయసు జనాభా అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి సరైన అంశం. అదే సమయంలో, సంపద అసమానత, పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలు, కాలుష్యం, నీటి భద్రత, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణలోని అసమానతలను భారతదేశం పరిష్కరించాలి. అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి డిప్యూటీ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ నైజెల్ క్లార్క్ (సెప్టెంబర్ 2026) ప్రకారం, భారతదేశానికి “ప్రపంచ వృద్ధి తదుపరి అలను నడిపించే సామర్థ్యం ఉంది.”