భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యం

చాలా ఇతర దేశాలలా కాకుండా, ఆధునిక భారత ప్రజాస్వామ్యం సార్వత్రిక ఓటుహక్కుతో ప్రారంభమైంది. లింగం, జాతి, వర్గం, విద్యతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి వయోజన భారతీయుడికి ఓటు వేసే హక్కు ఉంది. ఫ్రాన్స్ ప్రజాస్వామ్యంగా మారిన వంద సంవత్సరాలకు పైగా గడిచాకే, 1944లో మహిళలకు ఓటు హక్కు ఇచ్చింది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో నల్లజాతి ఓటర్లకు 1965 వరకు స్వేచ్ఛగా ఓటు వేసే అవకాశం లేదు. స్విట్జర్లాండ్ 1971లో మాత్రమే సమాఖ్య ఎన్నికలలో మహిళలకు ఓటుహక్కు ఇచ్చింది. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ 1928లో సమాన వయోజన ఓటుహక్కును ఇచ్చి, బహుళ ఓటింగ్‌ను 1948లో మాత్రమే రద్దు చేసింది.

రాష్ట్రపతి పదవి ఎక్కువగా లాంఛనప్రాయమైనదే అయినప్పటికీ, దేశం మొత్తాన్ని ఒక్కతాటిపై ఉంచే పదవి కూడా ఇదే. దేశానికి లక్ష్యాలను నిర్దేశించడం, పార్లమెంటు రూపొందించిన చట్టాలను ఆమోదించడం, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై చట్టాలను అమలు చేయించడం, అలాగే అవసరమైనప్పుడు దేశంలో శాంతిభద్రతలను నెలకొల్పడం వంటి విషయాల్లో రాష్ట్రపతికి కార్యనిర్వాహక వర్గం సలహా ఇస్తుంది. పార్లమెంటు ఆమోదించిన బిల్లును (ద్రవ్య బిల్లు తప్ప) పునఃపరిశీలన కోసం తిరిగి పార్లమెంటుకు పంపే హక్కు కూడా రాష్ట్రపతికి ఉంది.

న్యాయవ్యవస్థకు సుప్రీంకోర్టు (SC) ప్రధాన న్యాయమూర్తి నాయకత్వం వహిస్తారు; ఆయన లేదా ఆమె దేశంలో అత్యున్నత న్యాయకోవిదుడు. సుప్రీంకోర్టుకు, హైకోర్టులకు న్యాయమూర్తులను ఎంపిక చేసే న్యాయకోవిదుల కొలీజియంకు ఆయన లేదా ఆమె నేతృత్వం వహిస్తారు. చాలా ఇతర దేశాలకు భిన్నంగా, చట్టాలు రాజ్యాంగ సూత్రాలను ఉల్లంఘిస్తున్నాయో లేదో పరీక్షించడానికి వాటిని సమీక్షించే హక్కు సుప్రీంకోర్టుకు ఉంది. కొలీజియం వ్యవస్థ స్వయంగా 1993, 1998 తీర్పుల (రెండవ, మూడవ న్యాయమూర్తుల కేసులు) ద్వారా న్యాయవ్యవస్థ సృష్టించుకున్నదే. ప్రజాస్వామ్యంలోని ఇతర మూడు స్తంభాల్లో చాలామంది ఇది న్యాయవ్యవస్థ చేసిన ఆటోగోల్పే (స్వయంగా చేసుకున్న తిరుగుబాటు) అని నమ్ముతారు. తన సభ్యులను తానే ఎంచుకోవడానికి న్యాయవ్యవస్థను అనుమతించే దేశం మరొకటి లేదు. ఇటీవల, భారత పరిపాలనా సేవ (IAS) తరహాలో, అత్యంత శిక్షణ పొందిన, తెలివైన వ్యక్తులను న్యాయవ్యవస్థలోకి తీసుకునే భారత న్యాయ సేవ కోసం డిమాండ్లు వినిపించాయి. 2014లో జాతీయ న్యాయ నియామకాల కమిషన్ చట్టం (99వ రాజ్యాంగ సవరణతో) న్యాయమూర్తులను ఎంపిక చేయడానికి ఆరుగురు సభ్యుల కమిషన్‌ను (ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ఇద్దరు సీనియర్ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు, న్యాయశాఖ మంత్రి, ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ప్రధానమంత్రి, ప్రతిపక్ష నాయకుడు ఉండే ప్యానెల్ ఎంచుకున్న ఇద్దరు ప్రముఖ వ్యక్తులు) ఏర్పాటు చేయాలని ప్రయత్నించింది—ఈ చట్టాన్ని 2015 అక్టోబర్‌లో సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది.

భారత ప్రజాస్వామ్యం లోపాలు లేనిది కాదు: వాటిలో కొన్ని నిర్మాణపరమైనవి, కొన్ని పరిణామక్రమంలో వచ్చినవి. మొదటిది, భారత ప్రజాస్వామ్యం ఫస్ట్-పాస్ట్-ది-పోస్ట్ విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది; ఇందులో ఎక్కువ ఓట్లు ఇతర అభ్యర్థులకు పడినా, అత్యధిక ఓట్లు సాధించిన అభ్యర్థిని విజేతగా ప్రకటిస్తారు. రెండవది, ఓటర్లు అభ్యర్థి అర్హతల ఆధారంగా ఓటు వేయాలని భావించినా, వాస్తవానికి అభ్యర్థి అర్హతలతో సంబంధం లేకుండా ఒక పార్టీకి, దాని నాయకుడికి ఓటు వేస్తారు; నిజానికి చాలామంది ఓటర్లకు తమ అభ్యర్థి పేరు కూడా తెలియదు. మూడవది, గత 30 ఏళ్లుగా ప్రజాస్వామ్యాన్ని కులం, మతం నడిపిస్తున్నాయి, పరిష్కరించవలసిన సమస్యలు కాదు. అందువల్ల, తమ ప్రయోజనాలకు ఉత్తమ అభ్యర్థిని కాకుండా తమలాంటి వ్యక్తిని ఎన్నుకునేలా ఓటర్లు అలవాటుపడ్డారు. నాలుగవది, ఇన్ని ఎన్నికలు నిర్వహిస్తుండటం వల్ల ప్రతి సంవత్సరం ఎన్నికల సంవత్సరమే; అంతకుముందు ఎన్నికైనవారికి నిజంగా తీవ్రమైన పని చేయడానికి చాలా తక్కువ సమయం ఉంటుంది; బదులుగా, ఇప్పటివరకు తాము సాధించినదాన్ని ప్రజలకు తెలియజేస్తూ ఎన్నికల ప్రచారాలలో ఎక్కువ సమయం గడుపుతారు. ఐదవది, డబ్బుతో ఓటర్లను బహిరంగంగా కొనడంతో పాటు, పార్టీల ఎన్నికల ప్రణాళికలలో టెలివిజన్లు, కంప్యూటర్లు, వాషింగ్ మెషీన్లు వంటి వినియోగ వస్తువులను ఉచితంగా ఇస్తామని వాగ్దానం చేయడం కూడా చేరింది, దీనివల్ల ఉచితాల హామీల ద్వారా ఓటర్లకు లంచం ఇవ్వడం చట్టబద్ధంగా మారింది (ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం కింద మేనిఫెస్టో హామీలు "అవినీతి చర్య" కావని సుప్రీంకోర్టు 2013లో తీర్పు ఇచ్చింది, అయితే ఈ అంశం ఇప్పుడు పెద్ద ధర్మాసనం ముందు ఉంది).