ଆଧୁନିକ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। 2011 ର ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ପ୍ରାୟ 50 ନିୟୁତ ଲୋକ ବାସ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଏହା 28 ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ବିଭକ୍ତ। ଏହାର ରାଜଧାନୀ କୃଷ୍ଣା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଅମରାବତୀ ଏବଂ ସର୍ବବୃହତ୍ ସହର ବନ୍ଦର ନଗରୀ ବିଶାଖାପାଟଣା। ଭାରତର ଅଳ୍ପ ରାଜ୍ୟ ହିଁ ଏତେ ଦୀର୍ଘ ଲିଖିତ ଅତୀତକୁ ଏତେ ନୂତନ ପୁନର୍ଗଠନ ସହ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ଶାତବାହନମାନଙ୍କ ଓ ଅମରାବତୀ ସ୍ତୂପର ଏହି ଭୂମି 2014 ରେ ନୂଆ କରି ଗଢ଼ାଗଲା ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ନିର୍ମାଣ ଚାଲିଛି। ଏହି ଲେଖାରେ ସେହି ଇତିହାସର ଆଲୋଚନା କରାଯାଇ ପରେ ରାଜ୍ୟର ଭୂମି, ବନ୍ୟଜୀବ, ଆକର୍ଷଣ ଓ ଅର୍ଥନୀତିର ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି।

ଏକ ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ ଅଥଚ ନୂଆ ଗଢ଼ା
ଏକ ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ ଅଥଚ ନୂଆ ଗଢ଼ା

ଆମେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରୁଛୁ। ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାର କେତେକ ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତରରେ ଆନ୍ଧ୍ରମାନେ ଦେଖାଦିଅନ୍ତି। ଐତରେୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ଧ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏକ ଜାତି ବୋଲି ନାମ ଦେଇଛି। ରାମାୟଣରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଆନ୍ଧ୍ର ଦେଶକୁ ଚୋଳ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ କେରଳଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଦକ୍ଷିଣ ଭୂମିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନକାରୀ ଦଳଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ମହାଭାରତରେ ସହଦେବ ନିଜ ଦକ୍ଷିଣ ଅଭିଯାନରେ ଆନ୍ଧ୍ରମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।

ପ୍ରାଚୀନତମ ପରମ୍ପରାରେ ଆନ୍ଧ୍ରମାନେ
ପ୍ରାଚୀନତମ ପରମ୍ପରାରେ ଆନ୍ଧ୍ରମାନେ

ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗ ବେଳକୁ ପ୍ରମାଣ ଦଲିଲଭିତ୍ତିକ ହୋଇଯାଏ। ଗ୍ରୀକ୍ ଦୂତ ମେଗାସ୍ଥିନିସ୍ ଆନ୍ଧ୍ରମାନଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ଦୁର୍ଗବେଷ୍ଟିତ ନଗରର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି…

ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗ ବେଳକୁ ପ୍ରମାଣ ଦଲିଲଭିତ୍ତିକ ହୋଇଯାଏ। ଗ୍ରୀକ୍ ଦୂତ ମେଗାସ୍ଥିନିସ୍ ଆନ୍ଧ୍ରମାନଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ଦୁର୍ଗବେଷ୍ଟିତ ନଗରର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅଶୋକଙ୍କ ଅନୁଶାସନଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ କ୍ଷେତ୍ର ଭିତରେ ଥିବା ଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଛି। କୁର୍ନୁଲ୍ ଜିଲ୍ଲାର ଏରାଗୁଡ଼ିରେ ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳାଲେଖ ବଞ୍ଚିରହିଛି। ଭଟ୍ଟିପ୍ରୋଲୁର ଅସ୍ଥିକଳସଗୁଡ଼ିକରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ମିଳିଥିବା ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ଲିପିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅଛି।

ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗରୁ ଲିଖିତ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ
ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗରୁ ଲିଖିତ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ

ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହେବା ପରେ ଦକ୍ଷିଣାପଥରେ ଶାତବାହନମାନେ ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣର ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ରାଜବଂଶ ନ ଥିଲେ। ତାମିଲ ଦେଶର ଚୋଳ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ ଚେର ରାଜ୍ୟମାନ ଆଗରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅଶୋକଙ୍କ ଅନୁଶାସନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ପଡ଼ୋଶୀ ଭାବେ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ତାମିଲ ପରମ୍ପରା ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣର ଆଦିମ ରାଜା, ଅର୍ଥାତ୍ ଆଦି ରାଜା ବୋଲି ମାନେ। ଟୀକାକାର ପରିମେଳଅଳଗର କୁରଲ୍‌ର 955 ସଂଖ୍ୟକ ପଦର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିଠାରୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବଂଶର ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଉଦ୍ଧୃତ କରନ୍ତି। ବେଲ୍ବିକୁଡି ଓ ଚିନ୍ନାମନୂରର ପରି ପାଣ୍ଡ୍ୟ ତାମ୍ରପଟ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସେହି ବଂଶକୁ ଏକ ପୌରାଣିକ ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜି ନିଅନ୍ତି। ତଥାପି, ସାଧାରଣ ସମ୍ବତ୍ ପୂର୍ବ ପ୍ରାୟ ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ସାଧାରଣ ସମ୍ବତ୍‌ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାତବାହନମାନେ ଦକ୍ଷିଣାପଥର ଅଧିକାଂଶ ଶାସନ କରିଥିଲେ।

ପୁରାତନ ତାମିଲ ରାଜ୍ୟ ପାଖରେ ସାତବାହନଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ
ପୁରାତନ ତାମିଲ ରାଜ୍ୟ ପାଖରେ ସାତବାହନଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ

ଗୌତମୀପୁତ୍ର ଶାତକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଏହାର ଶିଖର ସମୟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ କୋଙ୍କଣ ଉପକୂଳ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର…

ଗୌତମୀପୁତ୍ର ଶାତକର୍ଣ୍ଣିଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଏହାର ଶିଖର ସମୟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ କୋଙ୍କଣ ଉପକୂଳ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଆଧୁନିକ ପୈଠାନରୁ କୃଷ୍ଣା ଓ ଗୋଦାବରୀର ବଦ୍ୱୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲା। ଏହା ଉତ୍ତରରେ ମାଳବ ଓ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ନାସିକରେ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ଶିଳାଲେଖ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଏକ ରାଜା ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯାହାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ତିନି ସାଗରର ଜଳ ପିଇଥିଲେ। କୃଷ୍ଣା ବଦ୍ୱୀପ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳିଥିବା ରୋମାନ୍ ମୁଦ୍ରା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଶାତବାହନ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ କେତେ ଦୂର ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନର ଅମରାବତୀ ପାଖରେ ଥିବା ଧରଣୀକୋଟ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ନଗରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା। ସେଠାକାର ମହାସ୍ତୂପ ଚୂନାପଥରର ଏକ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଧାରା ସୃଷ୍ଟି କଲା, ଯାହା ଭାରତ ବାହାରେ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲା, ଯେପରି ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବରୁ ଜଣାଯାଏ।

ସାତବାହନ ଶକ୍ତିର ଚରମ ଶିଖର
ସାତବାହନ ଶକ୍ତିର ଚରମ ଶିଖର

ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେ ଶାସନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ନାଗାର୍ଜୁନକୋଣ୍ଡା ଉପତ୍ୟକାର ବିଜୟପୁରୀ, ଯାହା ଦାର୍ଶନିକ ନାଗାର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୌଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା। ତା’ପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ରାଜବଂଶମାନେ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଧିକାର କଲେ। ସେମାନେ ଥିଲେ ସାଲଙ୍କାୟନ, ବିଷ୍ଣୁକୁଣ୍ଡୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ ପ୍ରାଚୀନ ପଲ୍ଲବମାନେ।

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ଛୋଟ ଉପକୂଳ ବଂଶ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ଛୋଟ ଉପକୂଳ ବଂଶ

ଏବେ ଆମେ ମଧ୍ୟଯୁଗକୁ ଆସୁଛୁ। 624 ମସିହାରୁ ପୂର୍ବ ଚାଲୁକ୍ୟମାନେ ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ବେଙ୍ଗୀରୁ ଉପକୂଳ…

ଏବେ ଆମେ ମଧ୍ୟଯୁଗକୁ ଆସୁଛୁ। 624 ମସିହାରୁ ପୂର୍ବ ଚାଲୁକ୍ୟମାନେ ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ବେଙ୍ଗୀରୁ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ଶାସନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ରାଜସଭା ତେଲୁଗୁକୁ ସାହିତ୍ୟିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଲା। ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଆଖପାଖରେ ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରବରମ୍‌ରେ ରାଜରାଜ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଧୀନରେ କବି ନନ୍ନୟ ତେଲୁଗୁ ମହାଭାରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ତେଲୁଗୁ ସାହିତ୍ୟର ଆରମ୍ଭବିନ୍ଦୁ।

ପୂର୍ବ ଚାଳୁକ୍ୟ ଓ ତେଲୁଗୁ ସାହିତ୍ୟ
ପୂର୍ବ ଚାଳୁକ୍ୟ ଓ ତେଲୁଗୁ ସାହିତ୍ୟ

ତା’ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଓ 1323 ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ଓରଙ୍ଗଲର କାକତୀୟମାନେ ତେଲୁଗୁଭାଷୀ ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକତ୍ର କଲେ। ଗଣପତିଦେବ ମୋତୁପଲ୍ଲି ବନ୍ଦରକୁ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଝିଅ ରୁଦ୍ରମାଦେବୀ ନିଜ ଅଧିକାରରେ ଶାସନ କଲେ, ଯାହା ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଭାରତରେ ଏକ ବିରଳ ଘଟଣା। ସେମାନଙ୍କ ଜଳସେଚନ ପୋଖରୀଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ବି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷକୁ ଗଢ଼ି ଚାଲିଛି। 1323 ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନାତର ସେନାମାନଙ୍କ ହାତରେ ଏହି ରାଜ୍ୟର ପତନ ଘଟିଲା।

କାକତୀୟମାନେ ତେଲୁଗୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକ କଲେ
କାକତୀୟମାନେ ତେଲୁଗୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକ କଲେ

ସ୍ଥାନୀୟ ଶକ୍ତିମାନେ ସେହି ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କଲେ। ରେଡ୍ଡୀ ରାଜାମାନେ ଅଦ୍ଦଙ୍କି, କୋଣ୍ଡାବୀଡୁ ଓ ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରବରମ୍‌ରୁ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ…

ସ୍ଥାନୀୟ ଶକ୍ତିମାନେ ସେହି ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କଲେ। ରେଡ୍ଡୀ ରାଜାମାନେ ଅଦ୍ଦଙ୍କି, କୋଣ୍ଡାବୀଡୁ ଓ ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରବରମ୍‌ରୁ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ଶାସନ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତିମାନେ ଉତ୍ତରରୁ ଚାପ ପକାଇଲେ। 1336 ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ରାୟଲସୀମା ଓ ଉପକୂଳର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜ ଭିତରେ ମିଶାଇଲା। ଏହାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସକ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟ 1509 ରୁ 1529 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜତ୍ୱ କଲେ। ସେ ତେଲୁଗୁ କାବ୍ୟ ଆମୁକ୍ତମାଲ୍ୟଦା ରଚନା କଲେ ଏବଂ ତିରୁମାଲା ଓ ଶ୍ରୀକାଳହସ୍ତୀର ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। 1565 ମସିହାରେ ତାଲିକୋଟାରେ ପରାଜୟ ପରେ ବିଜୟନଗରର ଶେଷ ଶାସକମାନେ ପେନୁକୋଣ୍ଡା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିକୁ ପଶ୍ଚାଦପସରଣ କଲେ।

ସ୍ଥାନୀୟ ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟନଗରର ଉତ୍ଥାନ
ସ୍ଥାନୀୟ ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟନଗରର ଉତ୍ଥାନ

ଏହି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହିତ ଇସଲାମୀ ସୁଲତାନାତମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଭା ହେଲେ। 1347 ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବାହମନୀ ସୁଲତାନାତ ପଶ୍ଚିମ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରୁ ତେଲୁଗୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଟାଣି ହୋଇ ଆସିଲା। ଏହା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ଏହାର ଶାସକ ସୁଲତାନ କୁଲି 1518 ମସିହାରେ ଗୋଲକୋଣ୍ଡାର କୁତୁବ ଶାହୀ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ କୁତୁବ ଶାହୀମାନେ କୋଣ୍ଡାବୀଡୁ ଏବଂ କୃଷ୍ଣା ଓ ତା’ର ଆର ପାଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକୂଳ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କଲେ।

ଇସଲାମୀୟ ସୁଲତାନାତମାନେ ତେଲୁଗୁ ଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ
ଇସଲାମୀୟ ସୁଲତାନାତମାନେ ତେଲୁଗୁ ଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ

ଗୋଲକୋଣ୍ଡା ଶାସନ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଥିଲା। ଇବ୍ରାହିମ କୁତୁବ ଶାହ ତେଲୁଗୁ କବିମାନଙ୍କୁ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା…

ଗୋଲକୋଣ୍ଡା ଶାସନ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଥିଲା। ଇବ୍ରାହିମ କୁତୁବ ଶାହ ତେଲୁଗୁ କବିମାନଙ୍କୁ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କଲେ, ଏବଂ ତେଲୁଗୁ ଅଧିକାରୀମାନେ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଶାସନରେ ଉଚ୍ଚ ପଦରେ ଥିଲେ। ମଚଳୀପଟ୍ଟନମ୍ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ବନ୍ଦର ହେଲା, ଯେଉଁଠାରୁ ରଙ୍ଗିନ କଳମକାରୀ ସୂତି କନା ପାରସ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସିଆକୁ ରପ୍ତାନି ହେଉଥିଲା। କୃଷ୍ଣା ନଦୀ କୂଳର କୋଲ୍ଲୁର ଖଣିମାନେ ହୀରା ଯୋଗାଇଲେ, ଯାହା ଗୋଲକୋଣ୍ଡାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲା। ଡଚ୍‌ମାନେ 1605 ମସିହାରେ ମଚଳୀପଟ୍ଟନମ୍‌ରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲିଲେ, ଏବଂ ଇଂରେଜମାନେ 1611 ମସିହାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ଗୋଲକୋଣ୍ଡା: ସଂସ୍କୃତି, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ହୀରା
ଗୋଲକୋଣ୍ଡା: ସଂସ୍କୃତି, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ହୀରା

ଔରଙ୍ଗଜେବ 1687 ମସିହାରେ ଗୋଲକୋଣ୍ଡା ଜୟ କରି ଏହାକୁ ମୋଗଲ ପ୍ରଦେଶ କଲେ। ମୋଗଲ ଅଧିକାର ଦୁର୍ବଳ ହେବା ସହିତ ସୁବେଦାର ନିଜାମ-ଉଲ୍-ମୁଲ୍କ 1724 ମସିହାରେ ଆସଫ ଜାହି ବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ନିଜାମମାନେ ଆନ୍ଧ୍ର ଉପକୂଳ ଉପରେ ଦାବିର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ। କର୍ନୁଲ, କଡ଼ପା ଓ ବଙ୍ଗାନପଲ୍ଲୀର ଛୋଟ ନବାବମାନେ ରାୟଲସୀମାର କିଛି ଅଂଶ ଶାସନ କଲେ।

ମୁଗଲ ବିଜୟ ଓ ନିଜାମମାନେ
ମୁଗଲ ବିଜୟ ଓ ନିଜାମମାନେ

ତା’ପରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଆନ୍ଧ୍ରକୁ ଗୋଟିଏ ଥରର ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ହାସଲ କଲେ। 1753 ମସିହାରୁ…

ତା’ପରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଆନ୍ଧ୍ରକୁ ଗୋଟିଏ ଥରର ବିଜୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ହାସଲ କଲେ। 1753 ମସିହାରୁ ଉତ୍ତର ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ଫରାସୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା ପରେ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ 1759 ମସିହାରେ ମଛଲିପଟ୍ଟନମ୍ ଅଧିକାର କଲା, ଏବଂ 1765 ମସିହାରେ ସରକାରଗୁଡ଼ିକର ମୋଗଲ ଅନୁଦାନ ପାଇଲା। 1800 ମସିହାରେ ନିଜାମ ବ୍ରିଟିଶ ସେନାର ଖର୍ଚ୍ଚ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ରାୟଲସୀମାର ଦତ୍ତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ। 1801 ମସିହାରେ ଆର୍କଟର ନବାବ ନେଲ୍ଲୋର ଓ ଚିତ୍ତୂର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମଦ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଅଂଶ ଭାବେ ମଦ୍ରାସରୁ ଶାସିତ ହେଲା।

ବ୍ରିଟେନ୍ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆନ୍ଧ୍ର ଅଧିକାର କଲା
ବ୍ରିଟେନ୍ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆନ୍ଧ୍ର ଅଧିକାର କଲା

ଥୋମାସ୍ ମୁନ୍ରୋ ଦତ୍ତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ରୟତୱାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ହେଉଥିଲା। ବିସ୍ଥାପିତ ସ୍ଥାନୀୟ ସର୍ଦ୍ଦାରମାନଙ୍କ ଆଡ଼ୁ ପ୍ରତିରୋଧ ଆସିଲା। ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ଉୟ୍ୟାଲାୱାଡ଼ା ନରସିଂହ ରେଡ୍ଡୀ, ଯିଏ 1846 ଓ 1847 ମସିହାରେ କର୍ନୁଲରେ ବିଦ୍ରୋହର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ଭାରି ରାଜସ୍ୱ ଦାବି ଓ ବର୍ଷାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଗୁରୁତର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦେଖାଦେଲା, ଯେଉଁଥିରେ 1832 ରୁ 1833 ର ଗୁଣ୍ଟୁର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଏବଂ 1876 ରୁ 1878 ର ମହା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ରୟତୱାରୀ ରାଜସ୍ୱ, ବିଦ୍ରୋହ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ
ରୟତୱାରୀ ରାଜସ୍ୱ, ବିଦ୍ରୋହ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ

ଇଞ୍ଜିନିୟର ଆର୍ଥର୍ କଟନ୍ ଉପକୂଳର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବଦଳାଇ ଦେଲେ। ସେ 1852 ମସିହାରେ ଦୌଲେଶ୍ୱରମ୍‌ରେ ଗୋଦାବରୀ ଆନିକଟ୍, ଏବଂ 1855…

ଇଞ୍ଜିନିୟର ଆର୍ଥର୍ କଟନ୍ ଉପକୂଳର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବଦଳାଇ ଦେଲେ। ସେ 1852 ମସିହାରେ ଦୌଲେଶ୍ୱରମ୍‌ରେ ଗୋଦାବରୀ ଆନିକଟ୍, ଏବଂ 1855 ମସିହାରେ ବିଜୟୱାଡ଼ାରେ କୃଷ୍ଣା ଆନିକଟ୍ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏହି ବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବେ ଦୁଇ ଡେଲ୍ଟାକୁ ଦକ୍ଷିଣର ଧାନ ଭଣ୍ଡାରରେ ପରିଣତ କଲା। ରେଳପଥ, ମିଶନାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ତେଲୁଗୁ ମୁଦ୍ରଣାଳୟ ଏହା ପରେ ଆସିଲା। କନ୍ଦୁକୁରି ବୀରେଶଲିଙ୍ଗମ୍ ପରି ସଂସ୍କାରକମାନେ ବିଧବା ବିବାହ ଓ ନାରୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଭିଯାନ ଚଳାଇଲେ।

କଟନ୍‌ଙ୍କ ବନ୍ଧ ଧାନକଟୋରା ଗଢ଼ିଲା
କଟନ୍‌ଙ୍କ ବନ୍ଧ ଧାନକଟୋରା ଗଢ଼ିଲା

ଏବେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ। 1905 ରୁ 1908 ର ବନ୍ଦେମାତରମ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ରାଜନୀତି ଆନ୍ଧ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେତେବେଳେ ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରବରମ୍ ଓ କାକିନାଡ଼ାର ଛାତ୍ରମାନେ କଲେଜ ଓ ବିଦେଶୀ ସାମଗ୍ରୀ ବର୍ଜନ କଲେ। ଆନ୍ଧ୍ର ମହାସଭା ପ୍ରଥମେ 1913 ମସିହାରେ ବାପଟଲାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଏହା ତେଲୁଗୁଭାଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଦାବିକୁ ଏକତ୍ର କଲା।

ଜାତୀୟତାବାଦୀ ରାଜନୀତି ଆନ୍ଧ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଲା
ଜାତୀୟତାବାଦୀ ରାଜନୀତି ଆନ୍ଧ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଲା

ଅସହଯୋଗ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର କେତେକ ସବୁଠାରୁ ମୌଳିକ ପ୍ରତିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କଲା। 1921 ମସିହାରେ ଦୁଗ୍ଗିରାଳ ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣୟ୍ୟା ଚିରାଲା ଓ…

ଅସହଯୋଗ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର କେତେକ ସବୁଠାରୁ ମୌଳିକ ପ୍ରତିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କଲା। 1921 ମସିହାରେ ଦୁଗ୍ଗିରାଳ ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣୟ୍ୟା ଚିରାଲା ଓ ପେରାଲାର ଲୋକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସହରରୁ ବାହାରକୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ପୌର କର ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ପେଦାନନ୍ଦିପାଡୁର ଚାଷୀମାନେ ଜମି ରାଜସ୍ୱ ଦେବାକୁ ମନା କଲେ, ଏବଂ ପଲନାଡୁର ଗ୍ରାମବାସୀ ଜଙ୍ଗଲ ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ କଲେ। ସେହି ବର୍ଷ ବିଜୟୱାଡ଼ାରେ ପିଙ୍ଗଳି ବେଙ୍କୟ୍ୟା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ସେହି ପତାକାର ନକ୍ସା ଉପହାର ଦେଲେ, ଯାହା ପରେ ଜାତୀୟ ତ୍ରିରଙ୍ଗାରେ ପରିଣତ ହେଲା।

ଅସହଯୋଗ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଭାବନୀ ପ୍ରତିବାଦ
ଅସହଯୋଗ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଭାବନୀ ପ୍ରତିବାଦ

ଗୋଦାବରୀ ଏଜେନ୍ସିର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଲ୍ଲୁରୀ ସୀତାରାମ ରାଜୁ 1922 ରୁ 1924 ର ରମ୍ପା ବିଦ୍ରୋହରେ ଆଦିବାସୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ। ସେମାନେ ପୋଲିସ ଥାନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଶେଷରେ 1924 ମେ’ ମାସରେ ସେ ଧରାପଡ଼ି ଗୁଳିରେ ନିହତ ହେଲେ। ମଦ୍ରାସରେ 1928 ର ସାଇମନ୍ କମିଶନ୍ ବିରୋଧୀ ପ୍ରତିବାଦ ସମୟରେ ପୋଲିସର ବନ୍ଧୁକ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ଟଙ୍ଗୁଟୁରି ପ୍ରକାଶମ୍ “ଆନ୍ଧ୍ର କେଶରୀ” ଅର୍ଥାତ୍ ଆନ୍ଧ୍ରର ସିଂହ ଉପାଧି ଅର୍ଜନ କଲେ। 1930 ରେ ଉପକୂଳରେ ଲୁଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଶିବିର, ଏବଂ ତେନାଲିରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିଚାଳନା ସହିତ 1942 ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏହି କାହାଣୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।

ବିଦ୍ରୋହୀ, ସିଂହ ଓ ଉପକୂଳ ଲୁଣ ଯାତ୍ରା
ବିଦ୍ରୋହୀ, ସିଂହ ଓ ଉପକୂଳ ଲୁଣ ଯାତ୍ରା

୧୯୪୭ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ପହଞ୍ଚିଲା ନାହିଁ। ଆଜିର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ମାଦ୍ରାଜରେ…

୧୯୪୭ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ପହଞ୍ଚିଲା ନାହିଁ। ଆଜିର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ମାଦ୍ରାଜରେ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତେଲେଙ୍ଗାନା ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଭିତରେ ଥିଲା। ଏହାର ଶାସକ, ସପ୍ତମ ନିଜାମ ମୀର ଓସମାନ ଅଲି ଖାନ୍, ଭାରତ କି ପାକିସ୍ତାନ କାହାରିରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ନିଜ ବଂଶ ଅଧୀନରେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ଆଦର୍ଶ ଭାବେ କମନୱେଲ୍ଥ ଭିତରେ ଏକ ପୃଥକ ଡୋମିନିୟନ୍। ସେ ପାକିସ୍ତାନ ସହ ମିଶିବାକୁ ଚାହୁଁ ନଥିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ସହ ପାକିସ୍ତାନର କୌଣସି ଅଭିନ୍ନ ସୀମା ନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ସେ ତାକୁ ଟଙ୍କା ଧାର ଦେଲେ, ତା' ମାଧ୍ୟମରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ହାସଲ କଲେ, ଏବଂ ଭାରତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ମାମଲା ସଂଯୁକ୍ତ ଜାତିସଂଘକୁ ନେଇଗଲେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସମସ୍ତ ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ପହଞ୍ଚିନଥିଲା
ସ୍ୱାଧୀନତା ସମସ୍ତ ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ପହଞ୍ଚିନଥିଲା

କ୍ଷମତାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ବର୍ଷ ହିଂସାତ୍ମକ ଥିଲା। ରଜାକାରମାନେ ମଜଲିସ୍-ଏ-ଇତ୍ତେହାଦୁଲ୍ ମୁସଲିମିନର ଏକ ନିଜାମ-ପୃଷ୍ଠପୋଷିତ ମିଲିସିଆ ଥିଲେ, ଯାହାର ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିଲେ କାସିମ ରଜବୀ। ସେମାନେ ନିଜାମ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁମତିକ୍ରମେ, ପ୍ରାୟତଃ ତାଙ୍କ ପୋଲିସ ସହିତ ମିଶି କାମ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ମୁସଲିମ-ଶାସିତ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ରଖିବାକୁ, ଏବଂ ଭାରତ ସହ ମିଶିବା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ବାହାରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ହିନ୍ଦୁ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିଥିବା ହିନ୍ଦୁ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ସେମାନେ ହତ୍ୟା, ବଳାତ୍କାର ଓ ଲୁଟ୍ କଲେ। ୧୯୪୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ପରକାଲରେ ଭାରତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ୨୨ ଜଣଙ୍କୁ ସେମାନେ ଗୁଳିକରି ମାରିଦେଲେ। ୧୯୪୮ ମେ ମାସରେ ବିଦର ଜିଲ୍ଲାର ଗୋର୍ଟାରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଗ୍ରାମବାସୀ ମାଡ଼ି ହେଲେ। ସେହି ଅଗଷ୍ଟରେ ଭୈରାନପଲ୍ଲୀରେ ମୃତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବିଭିନ୍ନ ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୦ ରୁ ୨୦୦ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଗାଁର ମହିଳାମାନେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ମିଲିସିଆର ବିରୋଧ କରିଥିବା ମୁସଲମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସମ୍ପାଦକ ଶୋଏବୁଲ୍ଲା ଖାନ୍ ୧୯୪୮ ଅଗଷ୍ଟରେ ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ।

ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରାଜ୍ୟରେ ରଜାକରଙ୍କ ହିଂସା
ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରାଜ୍ୟରେ ରଜାକରଙ୍କ ହିଂସା

ଏହି ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକ ସେତେବେଳେ ହିଁ ଦଲିଲଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୪୮ ଅଗଷ୍ଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଧଳାପତ୍ରରେ ରଜାକାରମାନଙ୍କୁ…

ଏହି ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକ ସେତେବେଳେ ହିଁ ଦଲିଲଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୪୮ ଅଗଷ୍ଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଧଳାପତ୍ରରେ ରଜାକାରମାନଙ୍କୁ ଆରୋପିତ ୩୦୦ରୁ ଅଧିକ ଘଟଣା ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପରେ, ଏକ ବିଶେଷ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ବିବୀନଗର ଗାଁ ଉପରେ ରଜାକାରମାନଙ୍କ ସଶସ୍ତ୍ର ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ରଜବୀଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସାତ ବର୍ଷର କାରାଦଣ୍ଡ ଦେଲା।

ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକର ଦସ୍ତାବିଜ ହୋଇଥିଲା ଓ ବିଚାର ହୋଇଥିଲା
ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକର ଦସ୍ତାବିଜ ହୋଇଥିଲା ଓ ବିଚାର ହୋଇଥିଲା

୧୯୪୮ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୩ ତାରିଖରେ ଭାରତ ଅପରେସନ୍ ପୋଲୋରେ ନିଜ ସେନା ପଠାଇଲା, ଯାହା ପୋଲିସ୍ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଭାବେ ପରିଚିତ। ନିଜାମ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କଲେ। ହାଇଦ୍ରାବାଦର ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ୧୯୫୬ରେ ଆନ୍ଧ୍ର ରାଜ୍ୟ ସହ ମିଶି ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଗଠନ କଲା, ଏବଂ ୨୦୧୪ରେ ତା'ଠାରୁ ପୁଣି ଅଲଗା ହୋଇ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଗଢ଼ିଲା।

ଅପରେସନ୍ ପୋଲୋ ଓ ନିଜାମଙ୍କ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ
ଅପରେସନ୍ ପୋଲୋ ଓ ନିଜାମଙ୍କ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ

ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ସହ ହିଂସା ଶେଷ ହେଲା ନାହିଁ। ନେହେରୁଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ସଦିଚ୍ଛା ମିଶନ୍ ସୁନ୍ଦରଲାଲ କମିଟି ପୋଲିସ୍ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ…

ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ସହ ହିଂସା ଶେଷ ହେଲା ନାହିଁ। ନେହେରୁଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ସଦିଚ୍ଛା ମିଶନ୍ ସୁନ୍ଦରଲାଲ କମିଟି ପୋଲିସ୍ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ଓ ତା' ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା ସେ ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ ଦେଲା। ରଜାକାର ସମୟ ତାହାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ନଥିଲା, ଯଦିଓ ତାହାର ଟିପ୍ପଣୀରେ ଲେଖାଅଛି ଯେଉଁଠି ରଜାକାରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଗଲା, ସେଠାରେ ଲୁଟ୍, ବଳାତ୍କାର ଓ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ହତ୍ୟା ଘଟିଲା। ଏହା ଜାଣିପାରିଲା ଯେ ଯେଉଁ ଜିଲ୍ଲାରେ ରଜାକାରମାନେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ପରେ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିଶୋଧ ଘଟିଲା, ହତ୍ୟା, ବଳାତ୍କାର, ଅପହରଣ ଓ ବଳପୂର୍ବକ ଧର୍ମାନ୍ତର ସହିତ। ରିପୋର୍ଟ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କୁ ମୁସଲମାନ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।

ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପରେ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ହିଂସା
ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପରେ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ହିଂସା

ସେପ୍ଟେମ୍ବର 17 ତାରିଖକୁ ପୂର୍ବତନ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଜି ବି ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ମରାଠୀ ଭାଷୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେହି ମରାଠାୱାଡ଼ା ‘ମରାଠାୱାଡ଼ା ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ଦିନ’ ବା ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ଦିବସ ପାଳନ କରେ। କଲ୍ୟାଣ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ହେଉଛି ବିଦର, କଲବୁର୍ଗି ଓ ରାଇଚୁର ଆଦି କନ୍ନଡ଼ଭାଷୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ନାମ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ କର୍ଣ୍ଣାଟକକୁ ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ହାଇଦ୍ରାବାଦ-କର୍ଣ୍ଣାଟକ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ସେ ନିଜର ମୁକ୍ତି ଦିବସ ପାଳନ କରେ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର 2022 ଠାରୁ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ମୁକ୍ତି ଦିବସ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ଏହି ନାମ ନେଇ ବିବାଦ ଅଛି। ରାଜ୍ୟ ସରକାର 2022 ଠାରୁ ଦିନଟିକୁ ଜାତୀୟ ଏକତା ଦିବସ ବୋଲି କହିଥିଲେ ଏବଂ 2024 ଠାରୁ ଏହାକୁ ପ୍ରଜା ପାଳନା ଦିନୋତ୍ସବମ୍ ବା ଲୋକଙ୍କ ଶାସନ ଦିବସ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି। ବି ଜେ ପି ‘ମୁକ୍ତି ଦିବସ’ ନାମ ଉପରେ ଜୋର ଦେଉଛି। ତାର କହିବା ଅନୁସାରେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ମୁସଲମାନ ଭିତ୍ତି ଥିବା ମଜଲିସ ଦଳକୁ ଭୟ କରି କଂଗ୍ରେସ ଓ ବି ଆର୍ ଏସ୍ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ଏଡ଼ାଇ ଚାଲୁଛନ୍ତି। ଏହି ପାଳନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର, ବର୍ତ୍ତମାନର ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ନୁହେଁ।

17 ସେପ୍ଟେମ୍ବରକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ସ୍ମରଣ
17 ସେପ୍ଟେମ୍ବରକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ସ୍ମରଣ

ଏବେ ଆମେ ମାଡ୍ରାସର ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକକୁ ଫେରୁଛୁ। 1947 ରେ ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ତଥାପି…

ଏବେ ଆମେ ମାଡ୍ରାସର ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକକୁ ଫେରୁଛୁ। 1947 ରେ ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ତଥାପି ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଅଂଶ ଥିଲା। ପୋଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ ପୃଥକ୍ ତେଲୁଗୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅନଶନ କରିଥିଲେ ଏବଂ 1952 ଡିସେମ୍ବର 15 ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ତା ପରେ ଘଟିଥିବା ଅଶାନ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ 1953 ଅକ୍ଟୋବର 1 ତାରିଖରେ ଆନ୍ଧ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା, ଯାହାର ରାଜଧାନୀ କୁର୍ନୁଲ୍ ଓ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଟାଙ୍ଗୁଟୁରି ପ୍ରକାଶମ୍ ଥିଲେ। ଏହା ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ଗଠିତ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। 1956 ନଭେମ୍ବର 1 ତାରିଖରେ ଏହା ହାଇଦ୍ରାବାଦ ରାଜ୍ୟର ତେଲୁଗୁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ସହ ମିଶି ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଗଠନ କଲା, ଯାହାର ରାଜଧାନୀ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଓ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନୀଳମ ସଞ୍ଜୀବ ରେଡ୍ଡୀ ଥିଲେ।

ଅନଶନରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆନ୍ଧ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରାଇଲା
ଅନଶନରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆନ୍ଧ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରାଇଲା

1973 ରେ କିଛି ସମୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ବ୍ୟତୀତ, 1983 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଂଗ୍ରେସ ଶାସନ କଲା। ସେହି ସମୟରେ ନାଗାର୍ଜୁନ ସାଗର ଓ ଶ୍ରୀଶୈଳମ ବନ୍ଧ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ଏବଂ 1969 ରେ ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ଓ 1972 ରେ ଆନ୍ଧ୍ରରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ହେଲା। ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାରକା ଏନ୍ ଟି ରାମା ରାଓ 1982 ରେ ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ୍ ପାର୍ଟି ଗଠନ କଲେ ଏବଂ ନଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମତା ହାସଲ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରବାବୁ ନାଇଡୁ 1995 ରୁ 2004 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ। କଂଗ୍ରେସର ୱାଇ ଏସ୍ ରାଜଶେଖର ରେଡ୍ଡୀ 2004 ରୁ 2009 ରେ ହେଲିକପ୍ଟର ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ।

କଂଗ୍ରେସ ଶାସନ, ବନ୍ଧ ଓ ନୂଆ ଦଳ
କଂଗ୍ରେସ ଶାସନ, ବନ୍ଧ ଓ ନୂଆ ଦଳ

ନବୀକୃତ ରାଜ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ 2014 ଜୁନ୍ 2 ତାରିଖରେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଗଠନ ସହ ଶେଷ ହେଲା। ତେଲେଙ୍ଗାନା ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ରଖିଲା,…

ନବୀକୃତ ରାଜ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ 2014 ଜୁନ୍ 2 ତାରିଖରେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଗଠନ ସହ ଶେଷ ହେଲା। ତେଲେଙ୍ଗାନା ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ରଖିଲା, ଯାହା 2024 ଜୁନ୍ 2 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦଶ ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ମିଳିତ ରାଜଧାନୀ ଭାବେ ରହିଲା। ବାକି ରହିଥିବା ରାଜ୍ୟରେ ଏହା ପରେ ଦୁଇ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ବଦଳି ବଦଳି ତିନୋଟି ସରକାର ହୋଇଛି। ନାଇଡୁଙ୍କ ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ୍ ପାର୍ଟି 2014 ରୁ 2019 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କଲା। ଜଗନ ମୋହନ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ୱାଇ ଏସ୍ ଆର୍ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି 2019 ରୁ 2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କଲା। ତା ପରେ ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ୍, ଜନସେନା ଓ ବି ଜେ ପିର ମେଣ୍ଟ 2024 ରେ ନାଇଡୁଙ୍କୁ ପୁଣି କ୍ଷମତାକୁ ଆଣିଲା। ରାଜଧାନୀ ପ୍ରଶ୍ନ, 2020 ର ତିନି ରାଜଧାନୀ ଯୋଜନା ସମେତ, 2026 ଏପ୍ରିଲରେ ସମାଧାନ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ସଂସଦ ପୁନର୍ଗଠନ ଅଧିନିୟମରେ ସଂଶୋଧନ କରି ଅମରାବତୀକୁ ଏକମାତ୍ର ରାଜଧାନୀ ନାମିତ କଲା।

ତେଲଙ୍ଗାନା ଅଲଗା; ଅମରାବତୀ ରାଜଧାନୀ
ତେଲଙ୍ଗାନା ଅଲଗା; ଅମରାବତୀ ରାଜଧାନୀ

ଏଥର ଭୂମି ବିଷୟରେ। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ପ୍ରାୟ 163,000 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳ ଜୁଡ଼ି ରହିଛି। ଏହାର ସୀମାରେ ଓଡ଼ିଶା, ଛତିଶଗଡ଼, ତେଲଙ୍ଗାନା, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଓ ତାମିଲନାଡୁ ରହିଛି। ବଙ୍ଗୋପସାଗର କୂଳରେ ଏହାର ଉପକୂଳରେଖା ପ୍ରାୟ ଏକ ହଜାର କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା, ଯାହା ଭାରତର ଯେକୌଣସି ରାଜ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଉପକୂଳରେଖା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।

ଏକ ଲମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟ
ଏକ ଲମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟ

ଭୂମି ତିନୋଟି ପଟ୍ଟିରେ ବିଭକ୍ତ। ଉପକୂଳ ସମତଳ ସେଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଚଉଡ଼ା, ଯେଉଁଠି ଗୋଦାବରୀ ଓ କୃଷ୍ଣା ଦୁଇଟି ଯମଜ…

ଭୂମି ତିନୋଟି ପଟ୍ଟିରେ ବିଭକ୍ତ। ଉପକୂଳ ସମତଳ ସେଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଚଉଡ଼ା, ଯେଉଁଠି ଗୋଦାବରୀ ଓ କୃଷ୍ଣା ଦୁଇଟି ଯମଜ ଦ୍ୱୀପାଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତାର ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହା ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ଉର୍ବର ଧାନଚାଷ ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ। ତା’ ପଛରେ ପୂର୍ବଘାଟ ଭଙ୍ଗା ଭଙ୍ଗା ପର୍ବତମାଳା ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଉତ୍ତରରେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଏଜେନ୍ସିର ଜଙ୍ଗଲଭରା ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଜିନ୍ଧଗଡ଼ା ପ୍ରାୟ 1,690 ମିଟର ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠିଛି। ଆହୁରି ଦକ୍ଷିଣରେ ନଲ୍ଲମଲ, ବେଲିକୋଣ୍ଡା ଓ ଶେଷାଚଳମ ପାହାଡ଼। ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରେ ରାୟଲସୀମା, ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ଓ ଲାଲ ମାଟିର ଏକ ଶୁଷ୍କ ମାଳଭୂମି, ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ତପୁର ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।

ଡେଲ୍ଟା, ଘାଟ ଓ ଶୁଷ୍କ ମାଳଭୂମି
ଡେଲ୍ଟା, ଘାଟ ଓ ଶୁଷ୍କ ମାଳଭୂମି

ଏହି ଦୁଇ ମହାନଦୀ ବ୍ୟତୀତ, ପେନ୍ନା ରାୟଲସୀମାର ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରେ, ଏବଂ ବଂଶଧାରା ଓ ନାଗାବଳୀ ଉତ୍ତରକୁ ସିଞ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ମୁଖ୍ୟ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ହେଉଛି କୋଲ୍ଲେରୁ, ଦୁଇ ଦ୍ୱୀପାଞ୍ଚଳ ମଝିରେ ଏକ ବଡ଼ ମଧୁର ଜଳର ହ୍ରଦ, ଏବଂ ପୁଳିକଟ୍, ତାମିଲନାଡୁ ସହ ଭାଗିଦାର ଏକ ଲୁଣିଆ ଲଗୁନ୍। ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ଜୁନ୍ ରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକାଂଶ ବର୍ଷା ଆଣେ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ମୌସୁମୀ ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ବାତ୍ୟା ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଡିସେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପକୂଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ନଦୀ, ଜଳାଭୂମି ଓ ଦୁଇ ମୌସୁମୀ
ନଦୀ, ଜଳାଭୂମି ଓ ଦୁଇ ମୌସୁମୀ

ରାଜ୍ୟର ବନ୍ୟଜୀବ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ। ଏଠାରେ ତିନୋଟି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ପାପିକୋଣ୍ଡା ସେହି ଜଙ୍ଗଲଭରା ଖାଲକୁ…

ରାଜ୍ୟର ବନ୍ୟଜୀବ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ। ଏଠାରେ ତିନୋଟି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ପାପିକୋଣ୍ଡା ସେହି ଜଙ୍ଗଲଭରା ଖାଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ, ଯାହାକୁ ଗୋଦାବରୀ ପୂର୍ବଘାଟ ଭିତର ଦେଇ କାଟି ଯାଇଛି। ଶ୍ରୀ ବେଙ୍କଟେଶ୍ୱର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ତିରୁମଳା ଚାରିପାଖର ଶେଷାଚଳମ ପାହାଡ଼କୁ ଘେରିଛି, ଯାହା ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଗଛର ବାସସ୍ଥାନ; ଏହି ଗଛ କେବଳ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବଘାଟର ଏକ ଛୋଟ ପଟ୍ଟିରେ ବନ୍ୟ ଭାବରେ ବଢ଼େ। କଡ଼ପା ଜିଲ୍ଲାର ରାମେଶ୍ୱରମ୍ରେ ଥିବା ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପେନ୍ନା ନଦୀ କୂଳର ଏକ ଛୋଟ ଜଙ୍ଗଲ।

ତିନୋଟି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ବିବିଧ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ
ତିନୋଟି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ବିବିଧ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ

ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷିତ ଭୂଭାଗ ହେଉଛି ନଲ୍ଲମଲ ପାହାଡ଼ରେ ଥିବା ନାଗାର୍ଜୁନସାଗର ଶ୍ରୀଶୈଳମ ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ, ଯାହା ତେଲଙ୍ଗାନା ସହ ଭାଗିଦାର। କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଘ ଅଭୟାରଣ୍ୟ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଚିତାବାଘ, ଭାଲୁ ଓ ଚେଞ୍ଚୁ ବନବାସୀ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ପାଆନ୍ତି। କଡ଼ପାର ଶ୍ରୀ ଲଙ୍କାମଲେଶ୍ୱର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଜର୍ଡନ୍ସ କୋର୍ସରର ଏକମାତ୍ର ଜଣାଶୁଣା ବାସସ୍ଥାନ, ଯାହା 1986 ମସିହାରେ ପୁନଃ ଆବିଷ୍କୃତ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପନ୍ନ ରାତିର ପକ୍ଷୀ। ଚିତ୍ତୂରର କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଏକମାତ୍ର ହାତୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ।

ବାଘ, ଏକ ରାତିର ପକ୍ଷୀ ଓ ହାତୀ
ବାଘ, ଏକ ରାତିର ପକ୍ଷୀ ଓ ହାତୀ

ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ସମୃଦ୍ଧ। କାକିନାଡ଼ା ନିକଟର କୋରିଙ୍ଗା ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମାଙ୍ଗ୍ରୋଭ୍ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରୁ…

ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ସମୃଦ୍ଧ। କାକିନାଡ଼ା ନିକଟର କୋରିଙ୍ଗା ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମାଙ୍ଗ୍ରୋଭ୍ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଠି ମାଛଧରା ବିରାଡ଼ି, ଓଦ୍‌ବିଲେଇ ଓ ବସା ବାନ୍ଧୁଥିବା ଅଲିଭ୍ ରିଡ଼ଲେ କଇଁଛ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। କୋଲ୍ଲେରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଗୁରୁତ୍ୱର ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି, ଯାହା ପେଲିକାନ୍ ଓ ପେଣ୍ଟେଡ୍ ଷ୍ଟର୍କ ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଦକ୍ଷିଣରେ ନେଲାପଟ୍ଟୁ ଓ ପୁଳିକଟ୍ ପ୍ରତି ଶୀତଦିନେ ଫ୍ଲାମିଙ୍ଗୋ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ କରୁଥିବା ସ୍ପଟ୍-ବିଲ୍ଡ୍ ପେଲିକାନ୍‌ଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି। ବିଶାଖାପାଟଣା ଓ ତିରୁପତିର ପ୍ରାଣୀ ଉଦ୍ୟାନ ସହରବାସୀ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ସେବା ଦିଅନ୍ତି।

ବନ୍ୟଜୀବ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରପୂର ଜଳାଭୂମି
ବନ୍ୟଜୀବ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରପୂର ଜଳାଭୂମି

ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭିଡ଼ ଟାଣେ। ତିରୁପତି ଉପରେ ଥିବା ତିରୁମଳା ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରୀ ବେଙ୍କଟେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବିଶ୍ୱର ସର୍ବାଧିକ ଦର୍ଶିତ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ। ଶ୍ରୀଶୈଳମ ବାରଟି ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ସ୍ଥାନ। ବିଜୟୱାଡ଼ାରେ କୃଷ୍ଣା ନଦୀକୁ ଅନାଇ କନକ ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର ଠିଆ ହୋଇଛି। ସିଂହାଚଳମ, ଶ୍ରୀକାଳହସ୍ତୀ ଓ ଅନ୍ନାବରମ ମିଶି ଏକ ଘନ ମନ୍ଦିର ପରିକ୍ରମା ପଥ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ସତ୍ୟ ସାଇ ବାବାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ପୁଟ୍ଟପର୍ତ୍ତି ବିଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଭିଡ଼ ଟାଣେ
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଭିଡ଼ ଟାଣେ

ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ୟାପିଛି। ସେଥିରେ ଅମରାବତୀ ସ୍ତୂପ ଓ ତାହାର ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ନାଗାର୍ଜୁନକୋଣ୍ଡାର ଦ୍ୱୀପ…

ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ୟାପିଛି। ସେଥିରେ ଅମରାବତୀ ସ୍ତୂପ ଓ ତାହାର ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ନାଗାର୍ଜୁନକୋଣ୍ଡାର ଦ୍ୱୀପ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ପର୍ବତ କାଟି ନିର୍ମିତ ଉଣ୍ଡାଭଲ୍ଲୀ ଗୁମ୍ଫା, ଏବଂ ବିଜୟନଗର ଭିତ୍ତିଚିତ୍ର ଓ ଏକ ଶିଳାରୁ ଖୋଦିତ ବିଶାଳ ନନ୍ଦୀ ସହିତ ଲେପାକ୍ଷୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଗଣ୍ଡିକୋଟାର ଦୁର୍ଗ ପେନ୍ନା ନଦୀର ଏକ ଗଭୀର ଖାଇର କିନାରାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ତା’ ନିକଟରେ ଥିବା ବେଲୁମ ଗୁମ୍ଫା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଗୁମ୍ଫା ବ୍ୟବସ୍ଥାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ।

ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷର ଐତିହ୍ୟ
ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷର ଐତିହ୍ୟ

ବିଶାଖାପାଟଣା ମୁଖ୍ୟ ଅବକାଶ ନଗରୀ, ଯେଉଁଠି ରାମକୃଷ୍ଣ ଓ ଋଷିକୋଣ୍ଡା ବେଳାଭୂମି, କୈଳାସଗିରି ପାହାଡ଼ ଉଦ୍ୟାନ, ଏବଂ ସେବାମୁକ୍ତ ହୋଇ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପରିଣତ ଏକ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଅଛି। ସେଠାରୁ ଭିତର ଦିଗକୁ, ଏକ ମନୋରମ ରେଳପଥ ଅରାକୁ ଉପତ୍ୟକାର କଫି ବଗିଚା ଓ ଚୂନପଥରର ବୋରା ଗୁମ୍ଫା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠିଯାଏ। ପାପିକୋଣ୍ଡା ଖାଇ ଦେଇ ନୌକା ଭ୍ରମଣ, ନଡ଼ିଆ ଗଛରେ ଘେରା କୋନସୀମାର ଉପକୂଳୀୟ ଜଳପଥ, ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଥଣ୍ଡା ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ହର୍ସଲି ହିଲ୍ସ ଏହି ତାଲିକାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।

ଅବକାଶ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୂଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ବ୍ୟାକୱାଟର
ଅବକାଶ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୂଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ବ୍ୟାକୱାଟର

ଲମ୍ବା ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟକୁ ତା’ର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଦିଏ। ବିଶାଖାପାଟଣା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ଭାବେ…

ଲମ୍ବା ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟକୁ ତା’ର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଦିଏ। ବିଶାଖାପାଟଣା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ଭାବେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଦର। ଏହା 1933 ରେ ଖୋଲାଯାଇଥିବା ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଦର, ଯେଉଁଠି ଲୌହ ଆକରିକ, କୋଇଲା, ଅଶୋଧିତ ତେଲ ଓ କଣ୍ଟେନର ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ନଗରୀ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ପୂର୍ବ ନୌ କମାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ସିପ୍‌ୟାର୍ଡର ଘର ମଧ୍ୟ।

ବିଶାଖାପାଟଣା, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର
ବିଶାଖାପାଟଣା, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର

ତିନୋଟି ବୃହତ୍ ବେସରକାରୀ ପରିଚାଳିତ ବନ୍ଦର ବାକି ଅଧିକାଂଶ ଯାତାୟାତ ବହନ କରନ୍ତି। ବିଶାଖାପାଟଣାର ଠିକ୍ ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ଗଙ୍ଗାବରମ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାକୁ ସେବା ଦେଉଥିବା ଏକ ଗଭୀର ଜଳ ବନ୍ଦର। ନେଲ୍ଲୋର ଜିଲ୍ଲାର କୃଷ୍ଣପଟ୍ଟନମ ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୂମି ପାଇଁ କୋଇଲା ଓ କଣ୍ଟେନର ପରିଚାଳନା କରେ। କାକିନାଡ଼ା ତା’ର ଗଭୀର ଜଳ ଓ ଲଙ୍ଗର ବନ୍ଦର ସହିତ ଚାଉଳ ରପ୍ତାନିର ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର। ଗଙ୍ଗାବରମ ଓ କୃଷ୍ଣପଟ୍ଟନମ ଅଦାନୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ।

ଘରୋଇ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାଂଶ ଅନ୍ୟ ଯାତାୟାତ ସମ୍ଭାଳନ୍ତି
ଘରୋଇ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାଂଶ ଅନ୍ୟ ଯାତାୟାତ ସମ୍ଭାଳନ୍ତି

ରାଜ୍ୟ ଆଉ ଚାରୋଟି ଯୋଡ଼ୁଛି। ରାମାୟପଟ୍ଟନମ, ମଛଲୀପଟ୍ଟନମ ଓ ମୂଳପେଟା ନୂଆ ବନ୍ଦର, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ସରକାର ଡିସେମ୍ବର 2026 ସୁଦ୍ଧା…

ରାଜ୍ୟ ଆଉ ଚାରୋଟି ଯୋଡ଼ୁଛି। ରାମାୟପଟ୍ଟନମ, ମଛଲୀପଟ୍ଟନମ ଓ ମୂଳପେଟା ନୂଆ ବନ୍ଦର, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ସରକାର ଡିସେମ୍ବର 2026 ସୁଦ୍ଧା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି, ଯଦିଓ କେତେକ ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଡିସେମ୍ବର 2026 ଓ ମାର୍ଚ୍ଚ 2027 ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଚାଲୁ ହେବ। ଚତୁର୍ଥଟି, କାକିନାଡ଼ା ଗେଟୱେ, ଜଣେ ବେସରକାରୀ ବିକାଶକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମାଣ ହେଉଛି। ଘୋଷିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବନ୍ଦର କ୍ଷମତାକୁ ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ 195 ନିୟୁତ ଟନରୁ ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇବା।

ଆଉ ଚାରୋଟି ବନ୍ଦର ଯୋଡ଼ାଯାଉଛି
ଆଉ ଚାରୋଟି ବନ୍ଦର ଯୋଡ଼ାଯାଉଛି

ଶେଷରେ, ଅର୍ଥନୀତି। କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଏହାର ଭିତ୍ତି ହୋଇ ରହିଛି। ବ୍ଦୀପଗୁଡ଼ିକରେ ଚାଉଳ ଚାଷ ହୁଏ, ଏବଂ ଗୁଣ୍ଟୁର ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲଙ୍କା ବଜାର ଚଳାଏ। ଉପକୂଳ ଅନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶକୁ ଚାଷ କରାଯାଇଥିବା ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିର ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ପାଦକ ଓ ରପ୍ତାନିକାରୀ କରିଛି, ଯେଉଁଠି ଅଭନ୍ତି ଫିଡ୍ସ, ଦେବୀ ସି ଫୁଡ୍ସ ଓ ନେକ୍କନ୍ତି ସି ଫୁଡ୍ସ ଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟାକାରୀ ଅଛନ୍ତି।

କୃଷି ଓ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଶକ୍ତି ଦିଏ
କୃଷି ଓ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଶକ୍ତି ଦିଏ

ଭାରୀ ଶିଳ୍ପର କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ବିଶାଖାପଟ୍ଟଣମ। ଏଠାରେ ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରର ଭିଜାଗ ଷ୍ଟିଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମର ରିଫାଇନେରୀ ଏବଂ…

ଭାରୀ ଶିଳ୍ପର କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ବିଶାଖାପଟ୍ଟଣମ। ଏଠାରେ ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରର ଭିଜାଗ ଷ୍ଟିଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମର ରିଫାଇନେରୀ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଶିପୟାର୍ଡ ରହିଛି। ନିକଟସ୍ଥ ପରବାଡାରେ ଏକ ଔଷଧ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଲଷ୍ଟର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଡକ୍ଟର ରେଡ୍ଡୀଜ୍, ଅରବିନ୍ଦୋ, ଦିବିସ୍ ଏବଂ ଲରସ୍ ଲ୍ୟାବ୍ସ ବଲ୍କ ଡ୍ରଗ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। କୃଷ୍ଣା ଗୋଦାବରୀ ବେସିନରୁ ଅଫ୍‌ଶୋର ଗ୍ୟାସ୍ ମିଳେ, ଯାହା ଓଏନଜିସି (ଅଏଲ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ନ୍ୟାଚୁରାଲ୍ ଗ୍ୟାସ୍ କର୍ପୋରେସନ୍) ଏବଂ ରିଲାଏନ୍ସ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। କାକିନାଡାରେ କୋରୋମଣ୍ଡଲ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଚଳାଉଥିବା ସାର କାରଖାନା ଅଛି।

ବିଶାଖାପାଟଣା ଓ ଉପକୂଳ: ଭାରୀ ଶିଳ୍ପ
ବିଶାଖାପାଟଣା ଓ ଉପକୂଳ: ଭାରୀ ଶିଳ୍ପ

ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦନ ବଳୟ। କିଆ ପୂର୍ବତନ ଅନନ୍ତପୁର ଜିଲ୍ଲାର ପେନୁକୋଣ୍ଡାରେ ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ କରେ। ତାମିଲନାଡୁ ସୀମା ନିକଟସ୍ଥ ଶ୍ରୀ ସିଟିରେ ଇସୁଜୁ, ହିରୋ ମୋଟୋକର୍ପ, ଡାଇକିନ୍, ମୋଣ୍ଡେଲେଜ୍ ଏବଂ କଲଗେଟ୍-ପାମୋଲିଭ୍ ରହିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାଟେରି ନିର୍ମାତା ଅମର ରାଜାର ଘର ହେଉଛି ତିରୁପତି। କଡ଼ପା ଓ କର୍ନୁଲର ଚୂନପଥର ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନାକୁ କଞ୍ଚାମାଲ ଯୋଗାଏ, ଏବଂ କର୍ନୁଲରେ ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ସୌର ପାର୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅଛି। ଭାରତର ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରୁ ନିଜର ରକେଟ୍ ଉତକ୍ଷେପଣ କରେ।

ଦକ୍ଷିଣ: ଭାରତର ଉତ୍ପାଦନ ପଟି
ଦକ୍ଷିଣ: ଭାରତର ଉତ୍ପାଦନ ପଟି

ନଭେମ୍ବର 2026 ସୁଦ୍ଧା ଅନେକ ବିରାଟ ପ୍ରକଳ୍ପ ଚାଲିଥିଲା। ଗୁଗଲ୍ ବିଶାଖାପଟ୍ଟଣମରେ ଏକ ଗିଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତାର କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଡାଟା-ସେଣ୍ଟର…

ନଭେମ୍ବର 2026 ସୁଦ୍ଧା ଅନେକ ବିରାଟ ପ୍ରକଳ୍ପ ଚାଲିଥିଲା। ଗୁଗଲ୍ ବିଶାଖାପଟ୍ଟଣମରେ ଏକ ଗିଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତାର କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଡାଟା-ସେଣ୍ଟର ହବ୍ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି। ଆର୍ସେଲର୍ମିତ୍ତଲ୍ ନିପ୍ପନ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ ଅନକାପଲ୍ଲି ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ନିର୍ମାଣ କରୁଛି। ଏବଂ ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ମଧ୍ୟ ରାମାୟପଟ୍ଟଣମ ନିକଟରେ ଏକ ରିଫାଇନେରୀ ଓ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ପରିସର ନିର୍ମାଣ କରିବାର ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଛି।

ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ବିଶାଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଚାଲିଛି
ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ବିଶାଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଚାଲିଛି