లిఖిత చరిత్ర ప్రాచుర్యంలోకి రావడానికి ఎంతో ముందునుంచే, భారతదేశంలో కళ జీవితానికి పర్యాయపదంగా ఉంది; సాంస్కృతికంగా సంపన్నమైన, వైవిధ్యభరితమైన ఈ నేలపై పుట్టిన ప్రతి వ్యక్తి దైనందిన జీవితంలో అది పెనవేసుకుని ఉంది. ఈ నేలపై పుట్టిన ప్రజలు తమ కథలను, ముఖ్యమైన సంఘటనలను, తమ సమష్టి గతాన్ని నమోదు చేయడానికి మాత్రమే కాకుండా, దైనందిన జీవితంలోని సాధారణ వస్తువులను అలంకరించడానికి, మెరుగుపరచడానికి కూడా రాయడం కాకుండా ఇతర వ్యక్తీకరణ మార్గాలను అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. భారతదేశంలో కళను సృష్టించడానికి ఉపయోగించే పదార్థాల శ్రేణి మట్టి నుంచి లోహం వరకు విస్తరించి ఉంది; ప్రతి మాధ్యమాన్ని ఆ ప్రాంత ప్రజల ప్రతిభను, అవసరాలను ఉత్తమంగా వ్యక్తీకరించేలా రూపుదిద్దుకున్న, స్థానిక ప్రత్యేకత కలిగిన పద్ధతిలో ఉపయోగిస్తారు. వేల సంవత్సరాల పాటు రాజాశ్రయంతో, రాజుకు అత్యున్నత జ్ఞాన ప్రమాణాలు నిర్దేశించిన చైతన్యవంతమైన, పోటీతో కూడిన వాతావరణంలో కళాభివృద్ధి వికసించింది. ఆశ్రయదాతగా రాజు అరవై నాలుగు కళల (కళలు, నైపుణ్యాలు) గురించి తెలిసి ఉండి, వాటిని విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించగలగాలని ఆశించేవారు, తరచుగా ఆయన స్వయంగా కళాకారుడే అయి ఉండేవాడు.

భారతదేశంలో కళ జీవితంలో భాగం
భారతదేశంలో కళ జీవితంలో భాగం

భారతదేశానికి, ఆమె ప్రజలకు ఉన్నంత పద్ధతుల, వ్యక్తీకరణల వైవిధ్యం మరే దేశానికీ లేదు. నిపుణులైన హస్తకళాకారులు తరతరాలుగా అందించిన సంప్రదాయ “హస్తకళ” పద్ధతులు నేటికీ కొనసాగుతుండగా, ఆ మార్గాల ద్వారా సాగే కళ, వ్యక్తీకరణ మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా పరిణామం చెందుతూ, అలవాటు పడుతూనే ఉన్నాయి. తట్టుకుని నిలిచే పట్టుదలతో, ఇటువంటి సంప్రదాయ “హస్తకళ” పాశ్చాత్య సంప్రదాయాలను అనుసరించి చిత్రాలు గీసే, శిల్పాలు చెక్కే సమకాలీన కళాకారుల స్వరంలోకి, వ్యక్తీకరణల్లోకి కూడా చేరుకుంది.

సంప్రదాయ హస్తకళ, సమకాలీన కళ కలయిక
సంప్రదాయ హస్తకళ, సమకాలీన కళ కలయిక

భారతదేశంలోని ప్రతి రాష్ట్రానికీ స్థానిక పరిస్థితులు, పదార్థాలు, ఆసక్తులు, ఆశ్రయదాతల ప్రభావంతో రూపొందిన తనదైన కళలు, హస్తకళలు, సాహిత్యం ఉన్నాయి.…

భారతదేశంలోని ప్రతి రాష్ట్రానికీ స్థానిక పరిస్థితులు, పదార్థాలు, ఆసక్తులు, ఆశ్రయదాతల ప్రభావంతో రూపొందిన తనదైన కళలు, హస్తకళలు, సాహిత్యం ఉన్నాయి. కళాకారులను, హస్తకళాకారులను పాలకులు, వర్తకులు ఆదరించారు. కళను కోరుకునేవారు కళాకారులు నివసించే చోటికే వెళ్లే వ్యవస్థను వారు అనుసరించారు. కళాకారులు ప్రధానంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసించడంతో, చరిత్ర, సంస్కృతితో సమృద్ధిగా ఉన్న గ్రామీణ భారతదేశంలో కళ దైనందిన జీవితంలో ఇమిడి ఉంది.

ప్రతి రాష్ట్రానికి తనదైన కళలు
ప్రతి రాష్ట్రానికి తనదైన కళలు

కళాకారులు ప్రధానంగా స్థానికంగా లభించే వాటిని బట్టి లోహాలు (బంగారం, వెండి, రాగి, ఇత్తడి, జింక్), వస్త్రం (పత్తి, పట్టు, ఉన్ని), జంతు ఉత్పత్తులు (తోలు, ఎముకలు), వృక్ష పదార్థాలు (చెక్క గుజ్జు కాగితం, ఆకులు, కలప), రాయి (గ్రానైట్, పాలరాయి, ఇసుకరాయి, సున్నపురాయి) మొదలైన వాటితో పని చేస్తారు. చిత్రలేఖనం, శిల్పకళ, చెక్కడం, నేత, ముద్రణ, కుట్టు పని భారతదేశపు విస్తృత కళలు, హస్తకళల వైవిధ్యానికి కొన్ని ఉదాహరణలు మాత్రమే.

స్థానిక పదార్థాలు హస్తకళలను తీర్చిదిద్దుతాయి
స్థానిక పదార్థాలు హస్తకళలను తీర్చిదిద్దుతాయి