संयुक्तराज्यानां कांग्रेस्पक्षीया समितिः “यूएस-चाइना इकॉनॉमिक एण्ड सिक्योरिटी रिव्यू कमीशन” इत्येषा अपश्यत् यत् चीनस्य पाकिस्तानाय समर्थनं “भारतस्य उत्थानं निरोद्धुं” विस्तृतायाः रणनीत्याः भागः अस्ति। “चाइनाज् अदर फ्रण्ट: इण्डिया एण्ड द फ्यूचर ऑफ यू.एस. स्ट्रैटजी इन द इण्डो-पैसिफिक” इति शीर्षके अध्याये समितिः अवदत् यत् “2025 तमस्य वर्षस्य मे-मासस्य संघर्षः प्रदर्शितवान् यत् बीजिङ्गः प्रत्यक्षतया युद्धे अप्रविश्यापि सङ्कटकाले पाकिस्तानं कथं बलवत्तरं कर्तुं शक्नोति।” अत्र 2025 तमे वर्षे मे-मासे पाकिस्तानप्रायोजितेषु आतङ्कशिबिरेषु, ततः पाकिस्तानस्य सैन्यवायुसेनयोः उपरि च भारतेन आरब्धं ऑपरेशन सिन्दूर इति निर्दिश्यते।

गुप्तैः प्रकटैश्च उपायैः पाकिस्तानस्य समर्थनेन “चीनस्य पाकिस्तानेन सह विकसमाना सैन्यसाझेदारी द्विमोर्चासम्भावनां भारतस्य कृते उत्तरोत्तरं गम्भीरां चिन्ताम् अकरोत्।” ऑपरेशन सिन्दूरस्य वार्षिकोत्सवे इण्डिया टुडे इत्यनेन निवेदितं यत् चीनस्य राजकीयप्रसारकः सीसीटीवी एविएशन इण्डस्ट्री कॉर्पोरेशन ऑफ चाइना (एवीआईसी) इत्यस्य चेङ्दू विमानाभिकल्पनानुसन्धानसंस्थानस्य अभियन्तृभिः सह साक्षात्कारान् प्रासारयत्। चीनस्य पाकिस्तानेन सह दीर्घकालीनः सैन्यसम्बन्धः अस्ति, यत्र सः तं देशं स्वशस्त्राणां परीक्षास्थलरूपेण उपयुङ्क्ते। संघर्षकाले अभियन्तॄणाम् उपस्थितिः एतां साझेदारीम् अन्यं स्तरं नयति।

समितिः निर्दिष्टवती यत् बीजिङ्गः रणनीतिकदृष्ट्या अतिमहत्त्वपूर्णे हिन्दमहासागरक्षेत्रे (आईओआर) भारतस्य रणनीतिकं महत्त्वं जानाति। भारतं कूटनीतिकरूपेण दुर्बलं…

समितिः निर्दिष्टवती यत् बीजिङ्गः रणनीतिकदृष्ट्या अतिमहत्त्वपूर्णे हिन्दमहासागरक्षेत्रे (आईओआर) भारतस्य रणनीतिकं महत्त्वं जानाति। भारतं कूटनीतिकरूपेण दुर्बलं कर्तुं नवदिल्लीं च पाकिस्तानेन सह व्यापृतां स्थापयितुं चीनः स्वसैन्यसज्जीकरणम् अवर्धयत्, सीमायां स्वदावान् अदृढयत्, आईओआर क्षेत्रे स्वनौसैनिकोपस्थितिम् अवर्धयत्, पाकिस्तानस्य सीमादावान् च समर्थितवान्।

2020 तमस्य वर्षस्य सङ्घर्षबिन्दुः लद्दाखमोर्चायां विविधैः सम्झौतैः शान्तः अभवत् तथापि बीजिङ्गः अरुणाचलप्रदेशे नवान् तनावान् आरब्धवान्। इण्डो-तिब्बतन् बॉर्डर पुलिस् (आईटीबीपी) इत्यस्य प्रमुखः बहुषु स्थलेषु चीनीयसैनिकैः सह निरन्तरान् सङ्घर्षान् अङ्गीकृतवान्। चीनः तिब्बतस्य समीपवर्तिषु प्रान्तेषु च प्रायः सैन्याभ्यासान् करोति। स्ववायुक्षेत्राणि, रेलमार्गान्, सामग्रीसञ्चालनक्षमताः च विस्तारयन् चीनः भारतं आर्थिकविकासात् नौसेनाधुनिकीकरणाच्च धनं चीनस्य सैन्यसज्जीकरणस्य समकक्षतायै विनियोजयितुं बाध्यं करोति। चीनीयाः हैकराः भारतस्य सूचनाप्रौद्योगिक्याः, दूरसंचारस्य, अङ्कीयसेवाधारभूतसंरचनायाः च उपरि बृहत्प्रमाणस्य साइबराक्रमणस्य प्रयत्नं प्रायः कुर्वन्ति।

चीनः भारतस्य चीनीयौद्योगिकसाधनेषु निर्भरतां शोषयित्वा वस्तूनां प्रौद्योगिक्याः विशेषज्ञतायाश्च प्रवाहं चयनात्मकरूपेण कठिनीकृत्य शिथिलीकृत्य वा आर्थिकं दबावमपि…

चीनः भारतस्य चीनीयौद्योगिकसाधनेषु निर्भरतां शोषयित्वा वस्तूनां प्रौद्योगिक्याः विशेषज्ञतायाश्च प्रवाहं चयनात्मकरूपेण कठिनीकृत्य शिथिलीकृत्य वा आर्थिकं दबावमपि प्रयुङ्क्ते। यतो हि भारतस्य विशालः आन्तरिकः विपणिः, कुशलं श्रमबलम्, अभियान्त्रिकप्रतिभा, वर्धमानः औद्योगिकः आधारश्च चीनस्य विकल्परूपं निर्माणस्थानं भवितुं सम्भावनां जनयन्ति, अतः बीजिङ्गः एतैः उपायैः व्ययभारम् आरोपयति, भारते निरन्तरं निर्माणं च प्रभावयति। <a href="https://www.whatisindia.com/news/2026/11/modi-urges-industries-to-invest-focus-on-quality-and-exports/modi-urges-industries-to-invest-focus-on-quality-and-exports.html">प्रधानमन्त्री मोदी भारतीयवाणिज्योद्योगमण्डलसंघस्य (FICCI) समक्षं स्वभाषणे एतमेव विषयम् उक्तवान्।</a>

बीजिङ्गः भारतं प्रति प्रमुखाणां साधनानाम् उत्पादानां च निर्यातं प्रतिबद्धवान्, अभियन्तॄन् प्रत्याहृतवान्, उपकरणानि च निरुद्धवान्। एतेन भारतस्य इलेक्ट्रॉनिकनिर्माणं मन्दीभूतम्, औषधनिर्माणस्य प्रमुखसाधनानां प्रेषणानि न्यूनीकृतानि, भारतस्य स्वच्छोर्जाक्षेत्रं बाधितुं च बैटरीप्रौद्योगिक्यां निर्यातनियन्त्रणानि आरोपितानि। चीनीयसाधनानां प्रौद्योगिक्याः विशेषज्ञतायाश्च प्रवेशं सीमितं कर्तुं व्ययः वर्धितः इति कारणात् भारतः चीनीयनिवेशे उपकरणेषु च कतिपयान् प्रतिबन्धान् शिथिलीकृतवान्। समितिः वदति यत् भारतः चीनीययन्त्रेषु, घटकेषु, तान्त्रिकज्ञाने च अत्यधिकं निर्भरः अस्ति।

चीनः भारतस्य, तस्य प्रतिबिम्बस्य, जनानां, सभ्यतायाः च अपकीर्तये प्रायः दुष्प्रचारअभियानानि प्रारभते। स्वतन्त्राध्ययनानि पुष्टिं कुर्वन्ति यत्…

चीनः भारतस्य, तस्य प्रतिबिम्बस्य, जनानां, सभ्यतायाः च अपकीर्तये प्रायः दुष्प्रचारअभियानानि प्रारभते। स्वतन्त्राध्ययनानि पुष्टिं कुर्वन्ति यत् 2020 तमस्य गल्वान्संघर्षात् परं चीनः अधुना भारतविरुद्धानां साइबरआक्रमणानां प्रमुखः स्रोतः जातः। एतेषां दुष्प्रचारअभियानानां लक्ष्यम् असन्तुष्टान् उपेक्षितान् समूहान् संयोजयितुं, निवेशकानां मनसि संशयान् वर्धयित्वा निवेशविश्वासं न्यूनीकर्तुं, निर्माणकार्याणि च प्रभावयितुम् अस्ति।

समितिः बलं दत्तवती यत् “अमेरिकामैत्रीव्यवस्थायाः बहिः स्थितासु अल्पासु शक्तिषु भारतः एका, यस्याः चीनेन सह दीर्घकालीनस्पर्धां सारभूतरूपेण प्रभावयितुं पर्याप्तं प्रमाणम् अस्ति।” भारतस्य विशाला सेना नौसेना च चीनस्य स्थलमार्गेण समुद्रमार्गेण च विस्तारक्षमतां सीमितां कुरुतः। अतः बीजिङ्गः पश्चिमपार्श्वे अधिकानि संसाधनानि नियोक्तुं विवशः, यदा सः अमेरिकां प्रतिरोद्धुं तानि निवेशान् प्रशान्तमहासागरे कर्तुम् इच्छेत्। समितिः वदति यत् “चीनः एतद् जानाति,” अत एव “सः बहुषु क्षेत्रेषु भारतस्य उत्कर्षं दमयितुं सक्रियं प्रयतते।”

भारतस्य उत्कर्षं सीमितं कर्तुं चीनस्य बहुक्षेत्रीयम् अभियानं प्रतिरोद्धुम् आयोगः अमेरिकाभारतयोः मध्ये गभीरतरं गुप्तचरविषयकं, सामुद्रिकं, निर्माणविषयकं…

भारतस्य उत्कर्षं सीमितं कर्तुं चीनस्य बहुक्षेत्रीयम् अभियानं प्रतिरोद्धुम् आयोगः अमेरिकाभारतयोः मध्ये गभीरतरं गुप्तचरविषयकं, सामुद्रिकं, निर्माणविषयकं च सहकार्यम् आह्वयत्। प्रतिवेदनम् अचेतयत् यत् पुरातनानि निर्यातनियन्त्रणानि, क्रयनियमाः, वित्तपोषणसाधनानि च 25 वर्षेषु निर्मितं महत्त्वाकाङ्क्षि द्विपक्षीयम् आधारं, 10 वर्षीयां रक्षारूपरेखां समाविश्य, कुण्ठयन्ति।

स्रोतः: इण्डिया टुडे, द वीक्, इण्डिया गैजेट्