याला आसाम हे नाव मिळण्याच्या खूप आधी हा देश प्राग्ज्योतिष होता. रामायण, महाभारत आणि पुराणे ही सर्व त्याला याच नावाने ओळखतात, आणि त्याची राजधानी प्राग्ज्योतिषपूर ही आजच्या गुवाहाटीच्या सभोवतालच्या टेकड्यांशी जोडली जाते. या नावाचा अर्थ सहसा पूर्वेकडील प्रकाशाचे नगर, किंवा पूर्वेकडील ज्योतिष असा लावला जातो. भारताच्या मैदानी प्रदेशावर सूर्य जिथे प्रथम उगवतो, त्या स्थानाला हे नाव साजेसेच आहे.

प्राग्ज्योतिष: पूर्वेच्या प्रकाशाची प्राचीन भूमी
प्राग्ज्योतिष: पूर्वेच्या प्रकाशाची प्राचीन भूमी

परंपरेनुसार ही भूमी थोर असुर घराण्यांची होती. विष्णूने नरसिंह रूपात ज्याचे रक्षण केले, त्या बालभक्त प्रल्हादाची परंपरा येथे त्याचा पणतू बाण याच्या रूपाने स्मरली जाते. बाण शोणितपूरवरून, म्हणजे आजच्या तेजपूरवरून राज्य करीत असे. ब्रह्मपुत्रेच्या वर असलेल्या अग्निगडाचे तट आजही बाणाची कन्या उषा आणि कृष्णाचा नातू अनिरुद्ध यांची कथा सांगतात.

असुर राजवंश आणि बाणाचे शोणितपूर
असुर राजवंश आणि बाणाचे शोणितपूर

प्राग्ज्योतिषाचा सर्वांत प्रसिद्ध राजा नरक होता. भूदेवी म्हणजे पृथ्वी आणि वराह रूपातील विष्णू यांच्यापासून जन्मलेला…

प्राग्ज्योतिषाचा सर्वांत प्रसिद्ध राजा नरक होता. भूदेवी म्हणजे पृथ्वी आणि वराह रूपातील विष्णू यांच्यापासून जन्मलेला असल्यामुळे त्याला भौम, म्हणजे पृथ्वीचा पुत्र, असे म्हटले जाई. कालिका पुराणानुसार नीलाचल टेकडीवर कामाख्येच्या पूजेची स्थापना त्यानेच केली. सत्तेने त्याला भ्रष्ट केले. त्याने देवतांची माता अदिती हिची कुंडले हिरावून घेतली आणि सोळा हजार स्त्रियांना बंदिवासात ठेवले.

पृथ्वीपुत्र नरक अत्याचारी बनतो
पृथ्वीपुत्र नरक अत्याचारी बनतो

देवतांच्या विनंतीला कृष्णाने प्रतिसाद दिला. सत्यभामा शेजारी असताना गरुडावर आरूढ होऊन त्याने प्राग्ज्योतिषाची पर्वत, जल आणि अग्नी यांची संरक्षक फळी भेदली, असुर सेनापती मुर याचा वध केला आणि भौमाला ठार मारले. हा विजय चतुर्दशीला, म्हणजे कृष्ण पक्षातील चौदाव्या दिवशी झाला. तो नरक चतुर्दशी म्हणून साजरा केला जातो. भारताच्या मोठ्या भागात दीपावलीची सुरुवात करणारी ही पहाट आहे, आणि तेलाचे स्नान व दिवे त्याच्या जुलमी राजवटीच्या अंताचे प्रतीक आहेत.

कृष्ण नरकाचा वध करतो; दीपावलीची सुरुवात
कृष्ण नरकाचा वध करतो; दीपावलीची सुरुवात

कृष्णाने नरकाचा पुत्र भगदत्त याला सिंहासनावर बसवले. भगदत्त महाभारतातील सर्वांत भयंकर योद्ध्यांपैकी एक बनला. किरात…

कृष्णाने नरकाचा पुत्र भगदत्त याला सिंहासनावर बसवले. भगदत्त महाभारतातील सर्वांत भयंकर योद्ध्यांपैकी एक बनला. किरात आणि चीन लोकांच्या सेनेसह तो कौरवांच्या बाजूने कुरुक्षेत्रावर आला आणि आपल्या प्रचंड हत्ती सुप्रतीकावरून लढला. बाराव्या दिवशी त्याने पांडवांची फळी विस्कळीत केली आणि अर्जुनावर वैष्णवास्त्र फेकले. कृष्णाने ते स्वतःच्या छातीवर झेलले, तेथे त्याची फुलांची माळ झाली, आणि त्यानंतर अर्जुनाने त्या वृद्ध राजाचा पाडाव केला.

भगदत्त कुरुक्षेत्रावर लढतो
भगदत्त कुरुक्षेत्रावर लढतो

पुढे चौथ्या ते सातव्या शतकात कामरूपावर राज्य करणाऱ्या वर्मन राजांनी आपल्या ताम्रपटांत आपला वंश नरक आणि भगदत्त यांच्यापासून आल्याचे सांगितले. त्यांपैकी सर्वांत श्रेष्ठ भास्करवर्मन हा हर्षाचा मित्र होता आणि त्याने चिनी यात्रेकरू ह्युएन त्सांग याचे आतिथ्य केले.

वर्मन राजे नरकाचे वंशज असल्याचा दावा करतात
वर्मन राजे नरकाचे वंशज असल्याचा दावा करतात

पुढचे मोठे प्रकरण अहोमांचे आहे. अहोम राज्य 1228 ते 1826 अशी जवळजवळ सहाशे वर्षे टिकले…

पुढचे मोठे प्रकरण अहोमांचे आहे. अहोम राज्य 1228 ते 1826 अशी जवळजवळ सहाशे वर्षे टिकले आणि मुघल साम्राज्यात ते कधीही सामावले गेले नाही. त्याचा संस्थापक सुकाफा हा मोंग माओ येथील तै राजपुत्र होता. काही हजार अनुयायांसह पाटकाई टेकड्या ओलांडून तो चराईदेव येथे स्थायिक झाला. त्याच्या वारसांनी स्थानिक समाजांशी विवाहसंबंध जोडले, हिंदू धर्म आणि आसामी भाषा स्वीकारली आणि या भूमीला तिचे आधुनिक नाव दिले. चराईदेव येथील त्यांची राजकीय दफनटेकाडे 2024 मध्ये युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थळ बनली.

अहोम: आसामची सहा शतके
अहोम: आसामची सहा शतके

अहोमांनी शिस्तबद्ध राज्य चालवले. पाइक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या प्रत्येक प्रौढ पुरुषावर राजाला श्रम आणि लष्करी सेवा देण्याचे बंधन होते, त्यामुळे राजांना अल्प सूचनेवर सैन्य उभारता येई आणि बांध, तलाव व रस्ते बांधता येत. दरबारातील इतिहासकार घटनांची नोंद बुरंजी नावाच्या गद्य इतिहासांत करीत, ही भारतातील नोंदी ठेवण्याची एक असामान्य परंपरा होती. मुघलांशी संघर्ष 1615 मध्ये सुरू झाला आणि जवळजवळ सात दशके चालला. आसामी परंपरा सतरा स्वाऱ्या मोजते. बहुतेक स्वाऱ्यांत अहोमांनी भूप्रदेशाचा उपयोग करून विजय मिळवला: अरुंद नदीप्रवाह, पावसाळ्यातील पूर, डोंगरी किल्ले आणि रात्रीचे हल्ले यांमुळे मुघल घोडदळ निष्प्रभ झाले.

अहोम राज्यकारभार आणि मुघल युद्धे
अहोम राज्यकारभार आणि मुघल युद्धे

हा इतिहास अखंड विजयाचा नव्हता. 1662 मध्ये औरंगजेबाचा सेनापती मीर जुमला याने गढगाव ही राजधानी…

हा इतिहास अखंड विजयाचा नव्हता. 1662 मध्ये औरंगजेबाचा सेनापती मीर जुमला याने गढगाव ही राजधानी घेतली आणि कठोर तह लादला. आसाम लक्षात ठेवतो ती पुनरुज्जीवनाची कथा. 1667 मध्ये सेनानी लाचित बोरफुकन याने गुवाहाटी परत घेतली. ती परत जिंकण्यासाठी औरंगजेबाने आमेरचा राजा राम सिंह याच्या नेतृत्वाखाली मोठे सैन्य पाठवले. निर्णायक लढाई 1671 मध्ये सराईघाट येथे झाली, ती ब्रह्मपुत्रेवरच लढली गेली. लाचित गंभीर आजारी होते, तरीही त्यांनी स्वतःला आपल्या नावेपर्यंत उचलून नेण्यास सांगितले आणि आपला नौदल ताफा मागे हटू लागताच आक्रमणाचे नेतृत्व केले. मुघल नौदल कोसळले. असे सांगितले जाते की लाचित यांनी त्यापूर्वी मातीच्या तटबंदीच्या कामात हलगर्जीपणा केल्याबद्दल स्वतःच्या मामाला मृत्युदंड दिला होता, आणि म्हटले होते की मामा आपल्या देशापेक्षा मोठा नाही.

लाचित बोरफुकन आणि सराईघाटची लढाई
लाचित बोरफुकन आणि सराईघाटची लढाई

अंतिम घाव 1682 मध्ये इटाखुली येथे बसला, जेव्हा अहोमांनी मुघलांना मानस नदीच्या पश्चिमेला कायमचे हाकलून लावले. हे राज्य मुघल साम्राज्याच्या वैभवकाळानंतरही टिकले आणि अंतर्गत बंड व ब्रह्मदेशाच्या तीन स्वाऱ्यांनंतरच कोसळले. 1826 च्या यांदाबूच्या तहाने आसाम ब्रिटिशांच्या हाती गेला. लाचित यांचा जन्मदिवस, चोवीस नोव्हेंबर, लाचित दिवस म्हणून पाळला जातो, आणि राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनीतील सर्वोत्कृष्ट छात्राला त्यांच्या नावाचे पदक दिले जाते.

इटाखुली, यांदाबो आणि लाचितची चिरस्थायी स्मृती
इटाखुली, यांदाबो आणि लाचितची चिरस्थायी स्मृती

आता भूमीकडे वळू. आसाम हे डोंगरांनी वेढलेले नदीखोरे आहे. राज्याचे क्षेत्रफळ सुमारे अठ्ठ्याहत्तर हजार चौरस…

आता भूमीकडे वळू. आसाम हे डोंगरांनी वेढलेले नदीखोरे आहे. राज्याचे क्षेत्रफळ सुमारे अठ्ठ्याहत्तर हजार चौरस किलोमीटर आहे आणि त्याचे तीन भाग पडतात: लांब ब्रह्मपुत्रा खोरे, दक्षिणेकडील लहान बराक खोरे, आणि त्यांच्यामधील कार्बी आंगलोंग व दिमा हासाओ टेकड्या. उत्तरेला भूतान आणि अरुणाचल प्रदेश आहेत, तर पश्चिमेला व दक्षिणेला बांगलादेशाची सीमा राज्याला लागते.

टेकड्यांनी वेढलेले नदीखोरे
टेकड्यांनी वेढलेले नदीखोरे

ब्रह्मपुत्रा सर्व काही ठरवते. ती तिबेटमध्ये त्सांगपो म्हणून सुरू होते, सियांग नावाने भारतात प्रवेश करते आणि सदियाजवळ, जिथे दिबांग व लोहित तिला मिळतात, तिथे तिला तिचे प्रसिद्ध नाव प्राप्त होते. मग ती आसाममधून सुमारे सातशे किलोमीटर वाहते, काही ठिकाणी दहा किलोमीटरपेक्षा अधिक रुंद, आणि तिला सुबनसिरी, मानस, कोपिली व धनसिरी या नद्या मिळतात. तिच्यात माजुली आहे, जे जगातील सर्वांत मोठ्या वस्ती असलेल्या नदीबेटांपैकी एक आहे आणि श्रीमंत शंकरदेवांच्या परंपरेत स्थापन झालेल्या वैष्णव मठांचे स्थान आहे.

महान ब्रह्मपुत्रा आणि माजुली
महान ब्रह्मपुत्रा आणि माजुली

नदी देते आणि घेतेही. तिच्या गाळामुळे हे खोरे भारतातील सर्वांत सुपीक खोऱ्यांपैकी एक ठरते, आणि…

नदी देते आणि घेतेही. तिच्या गाळामुळे हे खोरे भारतातील सर्वांत सुपीक खोऱ्यांपैकी एक ठरते, आणि तिच्या पावसाळी पुरांमुळे जवळजवळ दरवर्षी माणसे आणि वन्यजीव विस्थापित होतात. खोऱ्याच्या कडांवरील जोरदार पाऊस आणि आम्लयुक्त माती चहाला मानवते, आणि भारताच्या उत्पादनाच्या सुमारे निम्मा चहा आसाममध्ये पिकतो. अतिपूर्वेकडील डिगबोईमध्ये 1901 पासून तेलाचे शुद्धीकरण होत आहे.

सुपीक गाळ, पूर, चहा आणि तेल
सुपीक गाळ, पूर, चहा आणि तेल

आसाममध्ये आठ राष्ट्रीय उद्याने आहेत, संख्येत फक्त मध्य प्रदेश त्याच्या पुढे आहे. ती म्हणजे काझीरंगा, मानस, नामेरी, डिब्रू-सैखोवा, ओरांग, रायमोना, देहिंग पटकाई आणि सिखना ज्वहवलाओ, यापैकी शेवटचे 2025 मध्ये अधिसूचित झाले. काझीरंगा आणि मानस ही दोन्ही युनेस्कोची जागतिक वारसा स्थळे आहेत. देहिंग पटकाई भारतातील सखल भागातील पर्जन्यवनाचा सर्वात मोठा पट्टा जपते.

आठ राष्ट्रीय उद्याने आणि पर्जन्यवन
आठ राष्ट्रीय उद्याने आणि पर्जन्यवन

काझीरंगा हे मोठे यश आहे. 2022 च्या गणनेत तेथे 2,600 पेक्षा जास्त एकशिंगी गेंडे मोजले…

काझीरंगा हे मोठे यश आहे. 2022 च्या गणनेत तेथे 2,600 पेक्षा जास्त एकशिंगी गेंडे मोजले गेले, शंभर वर्षांपूर्वी ते फक्त काही डझन होते, आणि जगातील सुमारे दोन तृतीयांश गेंडे या उद्यानात आहेत. एकेकाळी बेसुमार असलेली शिकार अलीकडच्या वर्षांत जवळजवळ शून्यावर आली आहे. याच गवताळ प्रदेशात रानम्हशी, पूर्वेकडील दलदली बारशिंगा, हत्ती आणि जगातील सर्वाधिक घनतेच्या वाघसंख्येपैकी एक राहते. दुर्मिळ प्राण्यांची यादी मोठी आहे. मानसमध्ये सोनेरी लंगूर आणि पिग्मी हॉग, म्हणजे जगातील सर्वात लहान रानडुक्कर, आश्रय घेतात. भारतातील एकमेव कपी, हूलॉक गिबन, जोरहाटजवळच्या होलोंगापार जंगलात गाणे गातो. गंगेतील डॉल्फिन ब्रह्मपुत्रेत पृष्ठभागावर येतो, आणि स्थानिक भाषेत हाडगीळा म्हणून ओळखला जाणारा मोठा गरुड करकोचा कामरूपमधील गावातील महिलांच्या संवर्धन गटांनी नामशेष होण्याच्या काठावरून परत आणला आहे.

काझिरंगाचे गेंडे आणि आसामचे दुर्मीळ वन्यजीव
काझिरंगाचे गेंडे आणि आसामचे दुर्मीळ वन्यजीव

1947 नंतरची वर्षे अधिक कठीण होती. स्वातंत्र्योत्तर काळात आसामच्या शासनाचे सर्वात गंभीर अपयश म्हणजे सीमा. पूर्व बंगालमधून होणारे स्थलांतर ब्रिटिशांच्या काळातच सुरू झाले होते, त्यांनी एकोणिसाव्या शतकाच्या अखेरीपासून बंगाली शेतकऱ्यांना ब्रह्मपुत्रेच्या पूरमैदानात वसण्यास प्रोत्साहन दिले. फाळणीने तो अध्याय संपायला हवा होता. त्याऐवजी पूर्व पाकिस्तानशी, पुढे बांगलादेशशी असलेली सीमा अनेक दशके खुली राहिली. आकडे आसामला लवकरच चिंताजनक वाटू लागले. 1951 नंतरच्या दोन्ही दशकांत राज्याची लोकसंख्या प्रत्येकी सुमारे 35 टक्क्यांनी वाढली, जी देशाच्या दरापेक्षा खूपच जास्त होती. 1971 च्या युद्धाने सीमेपलीकडून निर्वासितांची नवी लाट आणली, आणि सर्व परत गेले नाहीत. टीकाकारांनी दिसपूर आणि दिल्लीतील एकामागून एक आलेल्या काँग्रेस सरकारांवर आरोप केला की त्यांनी घुसखोरी सहन केली आणि नवीन आलेल्यांना मतदार म्हणून नोंदवले, कारण ती हक्काची मतपेढी होती.

स्थलांतर आणि सीमेवरील अपयश
स्थलांतर आणि सीमेवरील अपयश

1979 मध्ये संताप उफाळला, जेव्हा मंगलदोईतील मतदार यादीच्या पुनरीक्षणात हजारो संशयास्पद नावे सापडली. ऑल आसाम…

1979 मध्ये संताप उफाळला, जेव्हा मंगलदोईतील मतदार यादीच्या पुनरीक्षणात हजारो संशयास्पद नावे सापडली. ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियनने परकीयांना शोधून काढणे, वगळणे आणि हद्दपार करणे या मागण्यांसाठी सहा वर्षांचे आंदोलन सुरू केले. 850 पेक्षा जास्त आंदोलक मरण पावले. चळवळीचा सर्वात काळा दिवस फेब्रुवारी 1983 मध्ये नेल्ली येथे आला, जेव्हा सक्तीने घेतलेल्या निवडणुकीदरम्यान सुमारे 2,000 बंगाली वंशाच्या मुस्लिमांची कत्तल झाली. त्याच वर्षी दिल्लीच्या प्रतिसादाने असंतोष अधिक वाढला. न्यायाधिकरणांद्वारे बेकायदा स्थलांतरित निश्चित करण्याचा कायदा फक्त आसामला लागू होता आणि सिद्ध करण्याची जबाबदारी आरोपीऐवजी आरोप करणाऱ्यावर टाकत होता. दोन दशकांत त्यातून जेमतेम 1,500 हकालपट्ट्या झाल्या. सर्वोच्च न्यायालयाने सर्बानंद सोनोवाल यांच्या याचिकेवर 2005 मध्ये तो कायदा रद्द केला, त्याला बेकायदा स्थलांतरित ओळखण्यातील मुख्य अडथळा म्हटले आणि घुसखोरीची तुलना बाह्य आक्रमणाशी केली.

आंदोलन, नेल्ली हत्याकांड आणि रद्द झालेला कायदा
आंदोलन, नेल्ली हत्याकांड आणि रद्द झालेला कायदा

1985 च्या आसाम करारामुळे आंदोलन संपले आणि नागरिकत्वासाठी 24 मार्च 1971 ही अंतिम तारीख निश्चित झाली. अंमलबजावणी तीस वर्षे रखडली. वचन दिलेले सीमेवरील कुंपण बव्हंशी उभारलेच गेले नाही आणि घुसखोरांचा शोध अत्यंत संथ गतीने चालला. किती लोक आले, हे अजूनही वादग्रस्त आहे. मंत्र्यांनी संसदेत लाखो-कोटींच्या घरातील आकडे दिले आहेत, आणि लोकसंख्येतील मुस्लिमांचे प्रमाण 1951 मध्ये सुमारे पंचवीस टक्क्यांवरून 2011 मध्ये चौतीस टक्क्यांपर्यंत वाढले. तरीही सर्वोच्च न्यायालयाच्या देखरेखीखाली तयार झालेल्या आणि 2019 मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या राष्ट्रीय नागरिक नोंदणीत (एनआरसी) तेहतीस लाख अर्जदारांपैकी एकोणीस लाख जण वगळले गेले, आणि त्यांतील अनेक बंगाली हिंदू होते. राज्य सरकारने ही संख्या खूपच कमी असल्याचे सांगून नाकारली. इतर अभ्यासकांचे म्हणणे आहे की वसाहतकाळातील स्थलांतर आणि अधिक जन्मदर यांमुळे या बदलाचा मोठा भाग स्पष्ट होतो, आणि काँग्रेस मतपेटीच्या आरोपाला विरोध करते; आसाम करारावर आपण सही केली आणि नोंदणीचे अद्यायावतीकरण आपणच सुरू केले, असे ती नमूद करते.

कराराची मर्यादा आणि वादग्रस्त मोजणी
कराराची मर्यादा आणि वादग्रस्त मोजणी

कोणी आणि केव्हा राज्य केले, याबाबत: स्वातंत्र्यानंतरच्या पहिल्या सत्तर वर्षांपैकी सुमारे पंचावन्न वर्षे आसामवर काँग्रेसचे…

कोणी आणि केव्हा राज्य केले, याबाबत: स्वातंत्र्यानंतरच्या पहिल्या सत्तर वर्षांपैकी सुमारे पंचावन्न वर्षे आसामवर काँग्रेसचे राज्य होते, आणि 2016 पासून भारतीय जनता पक्ष, भाजप, याच्या नेतृत्वाखालील आघाडी सत्तेत आहे. मधल्या काळाचा नमुना परकीयांच्या प्रश्नाने ठरवला, ज्याने दोनदा एका प्रादेशिक पक्षाला सत्तेवर आणले. 1946 ते 1978 पर्यंत काँग्रेसने खंड न पडता सत्ता राखली, गोपीनाथ बोरदोलोई, बिष्णुराम मेधी, बिमला प्रसाद चालिहा, महेंद्र मोहन चौधरी आणि सरत चंद्र सिन्हा यांच्या नेतृत्वाखाली. 1978 मध्ये जनता पक्षाने गोलप बोरबोरा यांच्या नेतृत्वाखाली पहिले बिगरकाँग्रेस सरकार स्थापन केले, त्यानंतर थोड्या काळासाठी जोगेंद्र नाथ हजारिका आले. 1979 ते 1985 या आंदोलनाच्या वर्षांत राष्ट्रपती राजवटीचे काळ आणि अन्वरा तैमूर, केशब गोगोई व हितेश्वर सैकिया यांची अल्पायुषी काँग्रेस मंत्रिमंडळे दिसली. आसाम गण परिषदेने 1985 ते 1990 पर्यंत प्रफुल्ल कुमार महंत यांच्या नेतृत्वाखाली राज्य केले. 1991 ते 1996 या काळात काँग्रेस परतली, आधी हितेश्वर सैकिया आणि नंतर भूमिधर बर्मन यांच्या नेतृत्वाखाली. महंत आणि आसाम गण परिषद 1996 ते 2001 पर्यंत पुन्हा सत्तेवर आले. त्यानंतर काँग्रेसने तरुण गोगोई यांच्या नेतृत्वाखाली 2001 ते 2016 अशी पंधरा वर्षे राज्य केले. भाजपच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने 2016 मध्ये सर्बानंद सोनोवाल यांना मुख्यमंत्री करून सत्ता हाती घेतली, आणि 2021 पासून हिमंत बिस्वा सरमा तिचे नेतृत्व करत आहेत.

आसामवर कधी कोणाची सत्ता
आसामवर कधी कोणाची सत्ता

गोपीनाथ बोरदोलोई यांची आठवण १९४६ च्या कॅबिनेट मिशनच्या वाटाघाटींदरम्यान आसामला पूर्व पाकिस्तानबाहेर ठेवल्याबद्दल केली जाते. विद्यार्थी आंदोलनातून जन्मलेल्या आसाम गण परिषदेने १९८५ मध्ये करारानंतर दणदणीत विजय मिळवला आणि तेव्हा बत्तीस वर्षांचे असलेले महंत भारताचे सर्वात तरुण मुख्यमंत्री झाले. तिच्या दोन्ही कार्यकाळांना बंडखोरीचे आणि घुसखोरांच्या हकालपट्टीबाबतच्या भंगलेल्या अपेक्षांचे गालबोट लागले. तरुण गोगोई यांच्या पंधरा वर्षांत उग्रवादी गटांशी शांतता चर्चा झाली आणि आर्थिक स्थिती अधिक स्थिर झाली. त्यांचे सर्वात कार्यक्षम मंत्री हिमंत बिस्वा सरमा २०१५ मध्ये भाजपमध्ये गेले. एका वर्षानंतर आसाम गण परिषद आणि बोडो पक्षांशी युती करून भाजपने प्रथमच आसाम जिंकले. या युतीने आता सलग तीन निवडणुका जिंकल्या आहेत. एप्रिल २०२६ च्या मतदानात तिला एकशे छब्बीसपैकी एकशे दोन जागा मिळाल्या, त्यात एकट्या भाजपने ब्याऐंशी जिंकल्या आणि काँग्रेस एकोणीस जागांवर आली. सरमा यांनी १२ मे २०२६ रोजी दुसऱ्यांदा शपथ घेतली.

बोरदोलोई ते सरमा यांचा दुसरा कार्यकाळ
बोरदोलोई ते सरमा यांचा दुसरा कार्यकाळ

मे २०२१ पासून मुख्यमंत्री असलेल्या हिमंत बिस्वा सरमा यांनी आपले सरकार चार प्राधान्यक्रमांभोवती उभे केले…

मे २०२१ पासून मुख्यमंत्री असलेल्या हिमंत बिस्वा सरमा यांनी आपले सरकार चार प्राधान्यक्रमांभोवती उभे केले आहे: उद्योग, सीमा, स्वच्छ प्रशासन आणि बांबू. पहिला, उद्योग. आसामची अर्थव्यवस्था दीर्घकाळ चहा आणि तेलावर अवलंबून होती. या नव्या प्रयत्नाचे प्रमुख उदाहरण म्हणजे जागीरोड येथील टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सचा सेमीकंडक्टर असेंब्ली आणि चाचणी प्रकल्प, जो बंद पडलेल्या सार्वजनिक क्षेत्रातील कागद गिरणीच्या जागेवर सत्तावीस हजार कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीतून उभा राहत आहे. फेब्रुवारी २०२५ च्या अॅडव्हांटेज आसाम परिषदेत नंतर पाच लाख कोटी रुपयांहून अधिक मोजल्या गेलेले गुंतवणूक प्रस्ताव आले. खरी कसोटी प्रत्यक्ष अंमलबजावणीची आहे, कारण २०१८ च्या परिषदेत जे आश्वासन दिले गेले होते त्यातील बहुतेक कधी आलेच नाही, आणि आता राज्य सांगते की चार वर्षांत सुरू होऊ शकणाऱ्या प्रकल्पांसाठीच ते प्रस्तावांची छाननी करते.

प्राधान्य १: चहा आणि तेलापलीकडे उद्योग
प्राधान्य १: चहा आणि तेलापलीकडे उद्योग

दुसरा, बेकायदा स्थलांतर. सरकारने स्वतःच्या मोजणीनुसार २०२१ पासून सुमारे एक पूर्णांक दोन लाख बिघा, म्हणजे एकशे साठ चौरस किलोमीटर, अतिक्रमित जंगल आणि सरकारी जमीन मोकळी केली आहे. २०२५ मध्ये सरकारने १९५० चा आसाममधून स्थलांतरितांची हकालपट्टी कायदा पुन्हा सुरू केला, ज्यामुळे जिल्हाधिकारी न्यायाधिकरणाच्या सुनावणीशिवाय संशयित परदेशी लोकांना बाहेर जाण्याचा आदेश देऊ शकतात, आणि लोकांना सीमेपलीकडे परत ढकलणे सुरू केले. समर्थकांना हे चाळीस वर्षांतील आसाम कराराची पहिली गंभीर अंमलबजावणी वाटते. विरोधी पक्ष आणि मानवाधिकार गट म्हणतात की या मोहिमांचा फटका प्रामुख्याने बंगाली भाषिक मुस्लिमांना बसतो, त्यात भारतीय नागरिकांचाही समावेश आहे, आणि योग्य प्रक्रिया टाळली जाते. गौहाटी उच्च न्यायालयात याचिका प्रलंबित आहेत.

प्राधान्य २: बेकायदा स्थलांतरितांची हकालपट्टी
प्राधान्य २: बेकायदा स्थलांतरितांची हकालपट्टी

तिसरा, भ्रष्टाचार. दक्षता संचालनालय सार्वजनिक हेल्पलाइनवर मिळालेल्या माहितीवरून सापळा कारवाया करते. सरमा यांनी मार्च २०२५…

तिसरा, भ्रष्टाचार. दक्षता संचालनालय सार्वजनिक हेल्पलाइनवर मिळालेल्या माहितीवरून सापळा कारवाया करते. सरमा यांनी मार्च २०२५ मध्ये विधानसभेत सांगितले की २०२१ पासून चारशे पन्नासहून अधिक सरकारी कर्मचाऱ्यांना अटक झाली आणि बारा कोटी रुपयांची रोकड जप्त झाली. राज्यातील नोकऱ्यांसाठीची भरती समान लेखी परीक्षांकडे वळली आहे, ज्यामुळे आधीच्या दशकांतील पैसे देऊन नोकरी मिळवण्याचे घोटाळे संपले, असे सरकार म्हणते. विरोधकांनी मुख्यमंत्र्यांच्या कुटुंबाच्या व्यावसायिक हितसंबंधांबाबत स्वतःचे आरोप केले आहेत, जे ते नाकारतात.

प्राधान्य ३: भ्रष्टाचारविरोधी मोहीम
प्राधान्य ३: भ्रष्टाचारविरोधी मोहीम

चौथे, बांबू. आसाम हा भारतातील सर्वांत समृद्ध बांबू प्रदेशांपैकी एक आहे, आणि या गवताला दीर्घकाळ गौण वनोपज मानले गेले. सप्टेंबर 2025 मध्ये पंतप्रधानांनी नुमालीगढ येथील जैवइथेनॉल प्रकल्पाचे उद्घाटन केले. पाच हजार कोटी रुपये खर्चून उभारलेला हा प्रकल्प हिरव्या बांबूवर चालणारा जगातील पहिला प्रकल्प असल्याचे सांगितले जाते. तो आसाम आणि शेजारच्या राज्यांतील उत्पादकांकडून वर्षाला पाच लाख टन बांबू खरेदी करेल, आणि त्याचे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसाठी मूल्य सुमारे दोनशे कोटी रुपये आहे.

प्राधान्य ४: हरित इंधन म्हणून बांबू
प्राधान्य ४: हरित इंधन म्हणून बांबू

मे 2026 मध्ये मतदारांनी या कामगिरीला मान्यता दिली. चहा आणि तेलाने एकेकाळी खोऱ्यासाठी जे केले,…

मे 2026 मध्ये मतदारांनी या कामगिरीला मान्यता दिली. चहा आणि तेलाने एकेकाळी खोऱ्यासाठी जे केले, ते चिप्स आणि बांबू इथेनॉल करू शकतील का, यावरून हा अध्याय कसा आठवला जाईल हे ठरेल.

मतदारांचा कामगिरीला पाठिंबा, भविष्याची प्रतीक्षा
मतदारांचा कामगिरीला पाठिंबा, भविष्याची प्रतीक्षा