આ દેશ આસામ કહેવાયો તે પહેલાં ઘણા લાંબા સમયથી પ્રાગ્જ્યોતિષ હતો. રામાયણ, મહાભારત અને પુરાણો બધાં તેને એ જ નામે ઓળખે છે, અને તેની રાજધાની પ્રાગ્જ્યોતિષપુર આજના ગુવાહાટીની આસપાસના ટેકરાઓ સાથે ઓળખાય છે. આ નામનો અર્થ સામાન્ય રીતે પૂર્વના પ્રકાશનું નગર, અથવા પૂર્વનું જ્યોતિષ, એમ કરવામાં આવે છે, જે ભારતના મેદાનો પર સૂર્ય પહેલવહેલો જ્યાં ઊગે છે તે સ્થળને શોભે તેવું નામ છે.

પ્રાગ્જ્યોતિષ: પૂર્વના પ્રકાશની પ્રાચીન ભૂમિ
પ્રાગ્જ્યોતિષ: પૂર્વના પ્રકાશની પ્રાચીન ભૂમિ

પરંપરા આ ભૂમિને મહાન અસુર વંશોની ગણે છે. બાળભક્ત પ્રહ્લાદ, જેને વિષ્ણુએ નૃસિંહ રૂપે બચાવ્યો હતો, તેનો વંશ અહીં તેના પ્રપૌત્ર બાણ દ્વારા યાદ કરાય છે, જેણે શોણિતપુરથી, એટલે આજના તેજપુરથી, રાજ કર્યું. બ્રહ્મપુત્રા ઉપર આવેલા અગ્નિગઢના કિલ્લાની દીવાલો આજે પણ બાણની પુત્રી ઉષા અને કૃષ્ણના પૌત્ર અનિરુદ્ધની કથા વહન કરે છે.

અસુર વંશો અને બાણનું શોણિતપુર
અસુર વંશો અને બાણનું શોણિતપુર

પ્રાગ્જ્યોતિષનો સૌથી જાણીતો શાસક નરક હતો. ભૂદેવી, એટલે પૃથ્વી, અને વરાહ રૂપમાં વિષ્ણુથી જન્મેલો હોવાથી…

પ્રાગ્જ્યોતિષનો સૌથી જાણીતો શાસક નરક હતો. ભૂદેવી, એટલે પૃથ્વી, અને વરાહ રૂપમાં વિષ્ણુથી જન્મેલો હોવાથી તે ભૌમ કહેવાયો, જેનો અર્થ પૃથ્વીનો પુત્ર. કાલિકા પુરાણ નીલાચલ પર્વત પર કામાખ્યાની પૂજાની સ્થાપનાનો શ્રેય તેને આપે છે. સત્તાએ તેને ભ્રષ્ટ કર્યો. તેણે દેવતાઓની માતા અદિતિનાં કુંડળ છીનવી લીધાં અને સોળ હજાર સ્ત્રીઓને બંદી બનાવી રાખી.

પૃથ્વીપુત્ર નરક અત્યાચારી બન્યો
પૃથ્વીપુત્ર નરક અત્યાચારી બન્યો

કૃષ્ણે દેવતાઓની વિનંતીનો જવાબ આપ્યો. સત્યભામાને પડખે રાખી ગરુડ પર સવાર થઈને તેમણે પ્રાગ્જ્યોતિષના પર્વત, જળ અને અગ્નિના રક્ષણ ભેદી નાખ્યાં, અસુર સેનાપતિ મુરનો વધ કર્યો અને ભૌમને હણ્યો. આ વિજય કૃષ્ણ પક્ષની ચૌદમી તિથિ, ચતુર્દશીએ થયો. તે નરક ચતુર્દશી તરીકે ઉજવાય છે, એ પ્રભાત જે ભારતના મોટા ભાગમાં દીપાવલીનો આરંભ કરે છે, અને તેલ સ્નાન તથા દીવાઓ તેના અત્યાચારના અંતનું પ્રતીક છે.

કૃષ્ણે નરકનો વધ કર્યો: દીપાવલીની શરૂઆત
કૃષ્ણે નરકનો વધ કર્યો: દીપાવલીની શરૂઆત

કૃષ્ણે નરકના પુત્ર ભગદત્તને સિંહાસન પર બેસાડ્યો. ભગદત્ત મહાભારતના સૌથી ભયંકર યોદ્ધાઓમાંનો એક બન્યો. તે…

કૃષ્ણે નરકના પુત્ર ભગદત્તને સિંહાસન પર બેસાડ્યો. ભગદત્ત મહાભારતના સૌથી ભયંકર યોદ્ધાઓમાંનો એક બન્યો. તે કિરાતો અને ચીનોની સેના સાથે કૌરવ પક્ષે કુરુક્ષેત્ર આવ્યો, અને પોતાના વિશાળ હાથી સુપ્રતીક પરથી લડ્યો. બારમા દિવસે તેણે પાંડવોની હરોળ વિખેરી નાખી અને અર્જુન પર વૈષ્ણવાસ્ત્ર ફેંક્યું. કૃષ્ણે તેને પોતાની છાતી પર ઝીલી લીધું, જ્યાં તે માળા બની ગયું, અને ત્યાર પછી અર્જુને વૃદ્ધ રાજાને પાડી નાખ્યો.

ભગદત્ત કુરુક્ષેત્રમાં લડ્યો
ભગદત્ત કુરુક્ષેત્રમાં લડ્યો

પછીથી, ચોથી થી સાતમી સદી સુધી શાસન કરનાર કામરૂપના વર્મન રાજાઓએ પોતાના તામ્રપત્ર દાનપત્રોમાં નરક અને ભગદત્તના વંશજ હોવાનું જણાવ્યું. તેમાંના સૌથી મહાન ભાસ્કરવર્મન હર્ષના સાથી હતા અને તેમણે ચીની યાત્રી શ્યુઆનઝાંગનું આતિથ્ય કર્યું.

વર્મન રાજાઓ નરકના વંશનો દાવો કરે છે
વર્મન રાજાઓ નરકના વંશનો દાવો કરે છે

પછીનું મહાન પ્રકરણ અહોમોનું છે. અહોમ રાજ્ય લગભગ છસો વર્ષ, 1228 થી 1826 સુધી ટક્યું,…

પછીનું મહાન પ્રકરણ અહોમોનું છે. અહોમ રાજ્ય લગભગ છસો વર્ષ, 1228 થી 1826 સુધી ટક્યું, અને ક્યારેય મુઘલ સામ્રાજ્યમાં સમાઈ ગયું નહીં. તેના સ્થાપક સુકાફા મોંગ માઓના તાઈ રાજકુમાર હતા, જે થોડા હજાર અનુયાયીઓ સાથે પાટકાઈ ટેકરીઓ પાર કરીને ચરાઇદેવમાં વસ્યા. તેમના અનુગામીઓએ સ્થાનિક સમુદાયોમાં લગ્નસંબંધો બાંધ્યા, હિન્દુ ધર્મ અને આસામી ભાષા અપનાવી, અને આ ભૂમિને તેનું આધુનિક નામ આપ્યું. ચરાઇદેવ ખાતેના તેમના રાજકીય સમાધિ ટેકરા 2024માં યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર સ્થળ બન્યા.

આહોમ: આસામની છ સદીઓ
આહોમ: આસામની છ સદીઓ

આહોમોએ શિસ્તબદ્ધ રાજ્ય ચલાવ્યું. દરેક પુખ્ત પુરુષ, જે પાઈક કહેવાતો, તેણે રાજ્યને શ્રમ અને લશ્કરી સેવા આપવાની રહેતી, જેથી રાજાઓ ટૂંકી સૂચનાએ સેના ઊભી કરી શકતા અને બંધ, તળાવો અને રસ્તાઓ બનાવી શકતા. દરબારના ઇતિહાસકારો ઘટનાઓને બુરંજી નામના ગદ્ય ઇતિહાસોમાં નોંધતા, જે ભારતમાં અભિલેખ રાખવાની એક અસામાન્ય પરંપરા છે. મુઘલો સાથેનો સંઘર્ષ 1615માં શરૂ થયો અને લગભગ સાત દાયકા સુધી ચાલ્યો. આસામી પરંપરા સત્તર આક્રમણો ગણે છે. આહોમોએ મોટા ભાગનાં આક્રમણોમાં ભૂપ્રદેશનો ઉપયોગ કરીને વિજય મેળવ્યો: સાંકડી નદીનાળાં, ચોમાસાનાં પૂર, પહાડી કિલ્લાઓ અને રાતના હુમલાઓએ મુઘલ અશ્વદળને નિષ્ક્રિય કરી દીધું.

આહોમ રાજ્યવ્યવસ્થા અને મુઘલ યુદ્ધો
આહોમ રાજ્યવ્યવસ્થા અને મુઘલ યુદ્ધો

આ સિલસિલો અખંડ ન હતો. 1662માં ઔરંગઝેબના સેનાપતિ મીર જુમલાએ રાજધાની ગઢગાંવ કબજે કરી અને…

આ સિલસિલો અખંડ ન હતો. 1662માં ઔરંગઝેબના સેનાપતિ મીર જુમલાએ રાજધાની ગઢગાંવ કબજે કરી અને કઠોર સંધિ લાદી. આસામ જે યાદ રાખે છે તે પુનરુત્થાન છે. 1667માં સેનાપતિ લાચિત બોરફુકને ગુવાહાટી પાછું જીતી લીધું. ઔરંગઝેબે તેને પાછું મેળવવા આમ્બેરના રાજા રામ સિંહની આગેવાની હેઠળ મોટી સેના મોકલી. નિર્ણાયક યુદ્ધ 1671માં સરાઈઘાટ ખાતે થયું, જે બ્રહ્મપુત્ર નદી પર જ લડાયું. ગંભીર રીતે બીમાર લાચિત પોતાને હોડી સુધી ઉપડાવીને લઈ ગયા અને જ્યારે તેમનો નૌકાકાફલો પાછો પડવા લાગ્યો ત્યારે તેમણે હુમલાની આગેવાની લીધી. મુઘલ નૌકાદળ તૂટી પડ્યું. કહેવાય છે કે લાચિતે અગાઉ માટીના બંધના કામમાં બેદરકારી બદલ પોતાના મામાને મૃત્યુદંડ આપ્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે તેમના મામા તેમના દેશથી મોટા નથી.

લાચિત બોરફુકન અને સરાઈઘાટનું યુદ્ધ
લાચિત બોરફુકન અને સરાઈઘાટનું યુદ્ધ

અંતિમ પ્રહાર 1682માં ઇટાખુલી ખાતે થયો, જ્યારે આહોમોએ મુઘલોને માનસ નદીની પશ્ચિમે કાયમ માટે હાંકી કાઢ્યા. આ રાજ્ય મુઘલ સામ્રાજ્યના ઉત્કર્ષકાળ પછી પણ ટક્યું અને આંતરિક બળવા તથા ત્રણ બર્મી આક્રમણો પછી જ પડ્યું. 1826માં યાંડાબોની સંધિએ આસામ અંગ્રેજોને સોંપી દીધું. લાચિતની જન્મતારીખ, 24 નવેમ્બર, લાચિત દિવસ તરીકે ઉજવાય છે, અને નેશનલ ડિફેન્સ એકેડમીના શ્રેષ્ઠ કેડેટને તેમના નામનો ચંદ્રક મળે છે.

ઇટાખુલી, યાંદાબો અને લાચિતની અમર સ્મૃતિ
ઇટાખુલી, યાંદાબો અને લાચિતની અમર સ્મૃતિ

હવે જમીન તરફ વળીએ. આસામ ટેકરીઓથી ઘેરાયેલી નદીની ખીણ છે. રાજ્ય લગભગ અઠ્ઠોતેર હજાર ચોરસ…

હવે જમીન તરફ વળીએ. આસામ ટેકરીઓથી ઘેરાયેલી નદીની ખીણ છે. રાજ્ય લગભગ અઠ્ઠોતેર હજાર ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલું છે અને ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: લાંબી બ્રહ્મપુત્ર ખીણ, દક્ષિણમાં નાની બરાક ખીણ, અને તેમની વચ્ચે કાર્બી આંગલોંગ અને દિમા હાસાઓની ટેકરીઓ. ઉત્તરે ભૂતાન અને અરુણાચલ પ્રદેશ આવેલા છે, અને બાંગ્લાદેશ રાજ્યને પશ્ચિમ અને દક્ષિણે સ્પર્શે છે.

પર્વતોથી ઘેરાયેલી નદી ખીણ
પર્વતોથી ઘેરાયેલી નદી ખીણ

બ્રહ્મપુત્ર બધું નક્કી કરે છે. તે તિબેટમાં સાંગપો તરીકે શરૂ થાય છે, સિયાંગ તરીકે ભારતમાં પ્રવેશે છે, અને સદિયા પાસે, જ્યાં દિબાંગ અને લોહિત તેને મળે છે, ત્યાં તેનું પ્રખ્યાત નામ ધારણ કરે છે. પછી તે આસામમાંથી લગભગ સાતસો કિલોમીટર વહે છે, કેટલીક જગ્યાએ દસ કિલોમીટરથી વધુ પહોળી, અને સુબનસિરી, માનસ, કોપિલી અને ધનસિરી તેને પાણી પૂરું પાડે છે. તેમાં માજુલી આવેલું છે, જે દુનિયાના સૌથી મોટા વસતીવાળા નદી ટાપુઓમાંનું એક છે અને શ્રીમંત શંકરદેવની પરંપરામાં સ્થપાયેલા વૈષ્ણવ મઠોનું સ્થાન છે.

વિશાળ બ્રહ્મપુત્ર અને માજુલી
વિશાળ બ્રહ્મપુત્ર અને માજુલી

નદી આપે છે અને લઈ પણ લે છે. તેની કાંપમાટી ખીણને ભારતની સૌથી ફળદ્રુપ ખીણોમાંની…

નદી આપે છે અને લઈ પણ લે છે. તેની કાંપમાટી ખીણને ભારતની સૌથી ફળદ્રુપ ખીણોમાંની એક બનાવે છે, અને તેનાં ચોમાસાનાં પૂર લગભગ દર વર્ષે લોકો અને વન્યજીવોને વિસ્થાપિત કરે છે. ખીણની કિનારીઓ પરનો ભારે વરસાદ અને એસિડિક જમીન ચાને અનુકૂળ છે, અને આસામ ભારતના લગભગ અડધા પાકનું ઉત્પાદન કરે છે. દૂર પૂર્વમાં આવેલું ડિગબોઈ 1901થી તેલ શુદ્ધ કરે છે.

ફળદ્રુપ કાંપ, પૂર, ચા અને તેલ
ફળદ્રુપ કાંપ, પૂર, ચા અને તેલ

આસામમાં આઠ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો છે, જે સંખ્યામાં માત્ર મધ્ય પ્રદેશથી પાછળ છે. તે છે કાઝિરંગા, માનસ, નામેરી, ડિબ્રુ-સાઇખોવા, ઓરંગ, રાયમોના, દેહિંગ પટકાઈ અને સિખના જ્વહ્વલાઓ, જેને છેલ્લે 2025માં અધિસૂચિત કરવામાં આવ્યો. કાઝિરંગા અને માનસ બંને યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર સ્થળો છે. દેહિંગ પટકાઈ ભારતમાં નીચાણવાળા વરસાદી જંગલનો સૌથી મોટો પટ્ટો સુરક્ષિત રાખે છે.

આઠ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો અને વર્ષાવન
આઠ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો અને વર્ષાવન

કાઝિરંગા એ મહાન સફળતા છે. 2022ની ગણતરીમાં ત્યાં બે હજાર છસો કરતાં વધુ મોટા એકશિંગી…

કાઝિરંગા એ મહાન સફળતા છે. 2022ની ગણતરીમાં ત્યાં બે હજાર છસો કરતાં વધુ મોટા એકશિંગી ગેંડા નોંધાયા, જ્યારે એક સદી પહેલાં તેમની સંખ્યા થોડા ડઝન જ હતી, અને આ ઉદ્યાન વિશ્વની લગભગ બે તૃતીયાંશ વસ્તી ધરાવે છે. એક સમયે બેફામ ચાલતો શિકાર તાજેતરનાં વર્ષોમાં લગભગ શૂન્ય થઈ ગયો છે. આ જ ઘાસના મેદાનોમાં જંગલી પાણીની ભેંસ, પૂર્વીય ભેજવાળી જમીનનાં હરણ, હાથી અને ક્યાંય પણ જોવા મળતી સૌથી ગીચ વાઘ વસ્તીમાંની એક વસે છે. દુર્લભ પ્રાણીઓની યાદી લાંબી છે. માનસમાં સોનેરી લંગૂર અને પિગ્મી હોગ આશ્રય પામે છે, જે વિશ્વનું સૌથી નાનું જંગલી ડુક્કર છે. હૂલોક ગિબન, ભારતનો એકમાત્ર વાનર જાતિનો કપિ, જોરહાટ પાસેના હોલોંગાપાર જંગલમાં ગાય છે. ગંગાનું ડોલ્ફિન બ્રહ્મપુત્રામાં સપાટી પર દેખાય છે, અને સ્થાનિક રીતે હાડગીલા તરીકે ઓળખાતા મોટા અડજુટન્ટ સારસને કામરૂપની ગામડાની મહિલાઓનાં સંરક્ષણ જૂથોએ લુપ્ત થવાની કગારેથી પાછો લાવ્યો છે.

કાઝીરંગાના ગેંડા અને આસામનું દુર્લભ વન્યજીવન
કાઝીરંગાના ગેંડા અને આસામનું દુર્લભ વન્યજીવન

1947 પછીનાં વર્ષો વધુ કઠિન હતાં. આસામમાં સ્વતંત્રતા પછીના શાસનની સૌથી ગંભીર નિષ્ફળતા સરહદની હતી. પૂર્વ બંગાળમાંથી સ્થળાંતર અંગ્રેજોના સમયમાં શરૂ થઈ ગયું હતું, જેમણે વીસમી સદીની શરૂઆતથી બંગાળી ખેડૂતોને બ્રહ્મપુત્રાનાં પૂરનાં મેદાનોમાં વસવા પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. વિભાજનથી એ પ્રકરણ બંધ થવું જોઈતું હતું. તેના બદલે પૂર્વ પાકિસ્તાન, પછી બાંગ્લાદેશ, સાથેની સરહદ દાયકાઓ સુધી છિદ્રાળુ રહી. આ આંકડાઓએ આસામને વહેલું ચિંતિત કર્યું. 1951 પછીના બે દાયકાઓમાં દરેકમાં રાજ્યની વસ્તી લગભગ પાંત્રીસ ટકા વધી, જે રાષ્ટ્રીય દર કરતાં ઘણી વધારે હતી. 1971ના યુદ્ધે સરહદ પાર શરણાર્થીઓનું નવું મોજું મોકલ્યું, અને બધા પાછા ફર્યા નહીં. ટીકાકારોએ દિસપુર અને દિલ્હીની ક્રમશઃ કૉંગ્રેસ સરકારો પર આરોપ મૂક્યો કે તેમણે આ ધસારો સહન કર્યો અને નવા આવનારાઓને મતદાર તરીકે નોંધ્યા, કારણ કે તેઓ ભરોસાપાત્ર મતબેંક હતા.

સ્થળાંતર અને સરહદ પરની નિષ્ફળતા
સ્થળાંતર અને સરહદ પરની નિષ્ફળતા

રોષ 1979માં ફાટી નીકળ્યો, જ્યારે મંગલદોઈમાં મતદાર યાદીના સુધારામાં હજારો શંકાસ્પદ નામો મળી આવ્યાં. ઓલ…

રોષ 1979માં ફાટી નીકળ્યો, જ્યારે મંગલદોઈમાં મતદાર યાદીના સુધારામાં હજારો શંકાસ્પદ નામો મળી આવ્યાં. ઓલ આસામ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયને વિદેશીઓને શોધવા, યાદીમાંથી હટાવવા અને દેશનિકાલ કરવાની માંગ સાથે છ વર્ષનું આંદોલન શરૂ કર્યું. આઠસો પચાસથી વધુ આંદોલનકારીઓ મૃત્યુ પામ્યા. આંદોલનનો સૌથી કાળો દિવસ ફેબ્રુઆરી 1983માં નેલ્લીમાં આવ્યો, જ્યારે બળજબરીથી યોજાયેલી ચૂંટણી દરમિયાન બંગાળી મૂળના લગભગ બે હજાર મુસલમાનોની હત્યા કરવામાં આવી. તે જ વર્ષે દિલ્હીના પ્રતિભાવે ફરિયાદ વધુ ઊંડી કરી. ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા ગેરકાયદે સ્થળાંતરિતોના નિર્ધારણનો અધિનિયમ ફક્ત આસામને લાગુ પડતો હતો અને પુરાવાનો બોજ આરોપી પર નહીં પણ આરોપ મૂકનાર પર મૂકતો હતો. તેનાથી બે દાયકામાં માંડ પંદરસો લોકોને દેશમાંથી કાઢવામાં આવ્યા. સર્વાનંદ સોનોવાલની અરજી પર સર્વોચ્ચ અદાલતે 2005માં તેને રદ કર્યો, તે કાયદાને ગેરકાયદે સ્થળાંતરિતોની ઓળખમાં મુખ્ય અવરોધ ગણાવ્યો અને આ ધસારાને બાહ્ય આક્રમણ સાથે સરખાવ્યો.

આંદોલન, નેલી હત્યાકાંડ અને રદ થયેલો કાયદો
આંદોલન, નેલી હત્યાકાંડ અને રદ થયેલો કાયદો

1985નો આસામ કરાર આંદોલનનો અંત લાવ્યો અને નાગરિકતા માટે 24 માર્ચ 1971ને અંતિમ તારીખ તરીકે નક્કી કરી. તેનો અમલ ત્રીસ વર્ષ સુધી પાછળ રહ્યો. વચન આપેલી સરહદી વાડનો મોટો ભાગ બન્યો જ નહીં, અને ઓળખની પ્રક્રિયા ધીમી ગતિએ ચાલી. કેટલા લોકો આવ્યા તે અંગે હજુ વિવાદ છે. મંત્રીઓએ સંસદમાં લાખો અને કરોડોમાં આંકડા ટાંક્યા છે, અને વસ્તીમાં મુસ્લિમ હિસ્સો 1951માં લગભગ પચીસ ટકા હતો તે 2011માં વધીને ચોત્રીસ ટકા થયો. છતાં સર્વોચ્ચ અદાલતની દેખરેખ હેઠળ તૈયાર થયેલા અને 2019માં પ્રકાશિત થયેલા રાષ્ટ્રીય નાગરિક નોંધણીપત્રકે (નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટિઝન્સ) તેત્રીસ લાખ અરજદારોમાંથી ઓગણીસ લાખને બાકાત રાખ્યા, જેમાં ઘણા બંગાળી હિન્દુઓ હતા. રાજ્ય સરકારે એ ગણતરીને ખૂબ ઓછી ગણાવીને નકારી કાઢી. અન્ય વિદ્વાનો દલીલ કરે છે કે વસાહતી કાળની વસાહતો અને ઊંચા જન્મદરથી આ ફેરફારનો મોટો ભાગ સમજાય છે, અને કૉંગ્રેસ વોટ બેંકના આરોપને નકારે છે, અને નોંધે છે કે તેણે જ કરાર પર સહી કરી હતી અને નોંધણીપત્રકને અદ્યતન કરવાની શરૂઆત કરી હતી.

કરારની સમયમર્યાદા અને વિવાદિત ગણતરી
કરારની સમયમર્યાદા અને વિવાદિત ગણતરી

કોણે અને ક્યારે શાસન કર્યું તે વિશે: સ્વતંત્રતા પછીનાં પ્રથમ સિત્તેર વર્ષમાંથી લગભગ પંચાવન વર્ષ…

કોણે અને ક્યારે શાસન કર્યું તે વિશે: સ્વતંત્રતા પછીનાં પ્રથમ સિત્તેર વર્ષમાંથી લગભગ પંચાવન વર્ષ કૉંગ્રેસે આસામ પર શાસન કર્યું, અને ભારતીય જનતા પાર્ટી, ભાજપ, ની આગેવાનીવાળું ગઠબંધન 2016થી શાસન કરે છે. વચ્ચેના સમયની રૂપરેખા વિદેશીઓના મુદ્દાએ નક્કી કરી, જેણે બે વાર પ્રાદેશિક પક્ષને સત્તા પર લાવ્યો. 1946થી 1978 સુધી ગોપીનાથ બરદોલોઈ, બિષ્ણુરામ મેધી, બિમલા પ્રસાદ ચલિહા, મહેન્દ્ર મોહન ચૌધરી અને સરત ચંદ્ર સિંહાની આગેવાનીમાં કૉંગ્રેસ અખંડ રીતે સત્તામાં રહી. 1978માં જનતા પાર્ટીએ ગોલાપ બોરબોરાની આગેવાનીમાં પ્રથમ બિન-કૉંગ્રેસી સરકાર બનાવી, જેના પછી થોડા સમય માટે જોગેન્દ્ર નાથ હજારિકા આવ્યા. 1979થી 1985ના આંદોલનનાં વર્ષોમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસનના ગાળા અને અનવરા તૈમુર, કેશવ ગોગોઈ તથા હિતેશ્વર સઇકિયાની આગેવાનીમાં કૉંગ્રેસનાં ટૂંકા મંત્રીમંડળો જોવા મળ્યાં. અસમ ગણ પરિષદે 1985થી 1990 સુધી પ્રફુલ્લ કુમાર મહંતની આગેવાનીમાં શાસન કર્યું. કૉંગ્રેસ 1991થી 1996 સુધી પાછી આવી, હિતેશ્વર સઇકિયા અને પછી ભૂમિધર બર્મનની આગેવાનીમાં. મહંત અને અસમ ગણ પરિષદ 1996થી 2001 સુધી પાછા આવ્યા. ત્યારબાદ કૉંગ્રેસે 2001થી 2016 સુધી પંદર વર્ષ તરુણ ગોગોઈની આગેવાનીમાં શાસન કર્યું. ભાજપની આગેવાનીવાળા ગઠબંધને 2016માં સર્બાનંદ સોનોવાલને મુખ્યમંત્રી બનાવીને સત્તા સંભાળી, અને 2021થી હિમંતા બિસ્વા શર્મા તેનું નેતૃત્વ કરે છે.

આસામ પર ક્યારે કોણે શાસન કર્યું
આસામ પર ક્યારે કોણે શાસન કર્યું

ગોપીનાથ બોરદોલોઈને 1946ના કેબિનેટ મિશનની વાટાઘાટો દરમિયાન આસામને પૂર્વ પાકિસ્તાનની બહાર રાખવા માટે યાદ કરવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થી આંદોલનમાંથી જન્મેલી અસમ ગણ પરિષદ 1985માં કરાર પછી જંગી બહુમતીથી સત્તા પર આવી, અને ત્યારે બત્રીસ વર્ષના મહંત ભારતના સૌથી યુવાન મુખ્યમંત્રી બન્યા. તેના બંને કાર્યકાળ ઉગ્રવાદથી અને દેશનિકાલના મુદ્દે નિરાશ થયેલી આશાઓથી ખરડાયેલા રહ્યા. તરુણ ગોગોઈના પંદર વર્ષમાં ઉગ્રવાદી જૂથો સાથે શાંતિવાર્તા થઈ અને નાણાકીય સ્થિતિ વધુ સ્થિર બની. તેમના સૌથી સક્ષમ મંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમા 2015માં ભાજપમાં જોડાયા. એક વર્ષ પછી અસમ ગણ પરિષદ અને બોડો પક્ષો સાથે જોડાણ કરીને ભાજપે પહેલી વાર આસામ જીત્યું. આ જોડાણે હવે સતત ત્રણ ચૂંટણી જીતી છે. એપ્રિલ 2026ની ચૂંટણીમાં તેણે 126 માંથી 102 બેઠકો મેળવી, જેમાં એકલા ભાજપને 82 બેઠકો મળી અને કોંગ્રેસ ઘટીને 19 પર આવી ગઈ. સરમાએ 12 મે 2026ના રોજ બીજી મુદત માટે શપથ લીધા.

બોરદોલોઈથી સરમાના બીજા કાર્યકાળ સુધી
બોરદોલોઈથી સરમાના બીજા કાર્યકાળ સુધી

મે 2021થી મુખ્યમંત્રી રહેલા હિમંતા બિસ્વા સરમાએ પોતાની સરકારને ચાર પ્રાથમિકતાઓની આસપાસ ગોઠવી છે: ઉદ્યોગ,…

મે 2021થી મુખ્યમંત્રી રહેલા હિમંતા બિસ્વા સરમાએ પોતાની સરકારને ચાર પ્રાથમિકતાઓની આસપાસ ગોઠવી છે: ઉદ્યોગ, સરહદ, સ્વચ્છ વહીવટ અને વાંસ. પહેલો મુદ્દો ઉદ્યોગ. આસામનું અર્થતંત્ર લાંબા સમય સુધી ચા અને તેલ પર ટકેલું હતું. નવા પ્રયાસનું મુખ્ય પ્રતીક જગીરોડ ખાતેનો ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સનો સેમિકન્ડક્ટર એસેમ્બલી અને ટેસ્ટ પ્લાન્ટ છે, જે બંધ પડેલી જાહેર ક્ષેત્રની કાગળ મિલની જગ્યા પર સત્તાવીસ હજાર કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ છે. ફેબ્રુઆરી 2025ની એડવાન્ટેજ આસામ પરિષદમાં રોકાણના પ્રસ્તાવો આવ્યા, જેનો કુલ આંકડો પછી પાંચ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ ગણાયો. કસોટી તેને અમલમાં મૂકવાની છે, કારણ કે 2018ની પરિષદમાં જે વચનો અપાયાં હતાં તેમાંથી મોટાભાગનું ક્યારેય આવ્યું નહીં, અને રાજ્ય કહે છે કે હવે તે એવા પ્રસ્તાવોની ચકાસણી કરે છે જે ચાર વર્ષમાં શરૂ થઈ શકે.

પ્રથમ પ્રાથમિકતા: ચા અને તેલથી આગળ ઉદ્યોગ
પ્રથમ પ્રાથમિકતા: ચા અને તેલથી આગળ ઉદ્યોગ

બીજો મુદ્દો ગેરકાયદે ઇમિગ્રેશન. સરકારના પોતાના હિસાબ મુજબ, 2021 થી તેણે અતિક્રમણ થયેલી લગભગ 1.2 લાખ વીઘા, એટલે કે એકસો સાઠ ચોરસ કિલોમીટર, જંગલ અને સરકારી જમીન ખાલી કરાવી છે. 2025માં તેણે 1950નો ઇમિગ્રન્ટ્સ એક્સપલ્શન ફ્રોમ આસામ એક્ટ ફરી જીવંત કર્યો, જે જિલ્લા કલેક્ટરોને ટ્રિબ્યુનલની સુનાવણી વિના શંકાસ્પદ વિદેશીઓને બહાર કાઢવાનો આદેશ આપવા દે છે, અને લોકોને સરહદ પાર પાછા ધકેલવાનું શરૂ કર્યું. સમર્થકો તેને ચાલીસ વર્ષમાં આસામ કરારના પ્રથમ ગંભીર અમલ તરીકે જુએ છે. વિપક્ષી પક્ષો અને માનવ અધિકાર જૂથો કહે છે કે આ અભિયાનો મુખ્યત્વે બંગાળી ભાષી મુસ્લિમો પર પડે છે, જેમાં ભારતીય નાગરિકો પણ છે, અને તે યોગ્ય કાયદાકીય પ્રક્રિયાને બાજુએ મૂકે છે. ગુવાહાટી હાઈકોર્ટ સમક્ષ અરજીઓ પડેલી છે.

બીજી પ્રાથમિકતા: ગેરકાયદે ઘૂસણખોરોને કાઢવા
બીજી પ્રાથમિકતા: ગેરકાયદે ઘૂસણખોરોને કાઢવા

ત્રીજો મુદ્દો ભ્રષ્ટાચાર. વિજિલન્સ નિદેશાલય જાહેર હેલ્પલાઇન પરથી મળતી બાતમીના આધારે છટકાં ગોઠવે છે. સરમાએ…

ત્રીજો મુદ્દો ભ્રષ્ટાચાર. વિજિલન્સ નિદેશાલય જાહેર હેલ્પલાઇન પરથી મળતી બાતમીના આધારે છટકાં ગોઠવે છે. સરમાએ માર્ચ 2025માં વિધાનસભામાં કહ્યું કે 2021 પછી ચારસો પચાસથી વધુ સરકારી કર્મચારીઓની ધરપકડ થઈ છે અને બાર કરોડ રૂપિયા રોકડા જપ્ત કરાયા છે. રાજ્યની નોકરીઓ માટેની ભરતી સામાન્ય લેખિત પરીક્ષાઓ તરફ વળી છે, જેના વિશે સરકાર કહે છે કે તેણે અગાઉના દાયકાઓના પૈસા આપીને નોકરી મેળવવાના કૌભાંડોનો અંત આણ્યો છે. વિપક્ષે મુખ્યમંત્રીના પરિવારના વ્યવસાયિક હિતો અંગે પોતાના આક્ષેપો કર્યા છે, જેનો તેઓ ઇનકાર કરે છે.

ત્રીજી પ્રાથમિકતા: ભ્રષ્ટાચાર સામે અભિયાન
ત્રીજી પ્રાથમિકતા: ભ્રષ્ટાચાર સામે અભિયાન

ચોથું, વાંસ. આસામ ભારતના સૌથી સમૃદ્ધ વાંસ પ્રદેશોમાંનો એક છે, અને આ ઘાસને લાંબા સમય સુધી નાની વન્ય પેદાશ ગણવામાં આવતું હતું. સપ્ટેમ્બર 2025માં વડાપ્રધાને નુમાલીગઢમાં બાયોઇથેનોલ પ્લાન્ટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું, જે પાંચ હજાર કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે બન્યો છે અને લીલા વાંસ પર ચાલનારો વિશ્વનો પ્રથમ પ્લાન્ટ ગણાવાયો છે. તે આસામ અને પડોશી રાજ્યોના ખેડૂતો પાસેથી વર્ષે પાંચ લાખ ટન વાંસ ખરીદશે, જેનું ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મૂલ્ય લગભગ બસો કરોડ રૂપિયા છે.

ચોથી પ્રાથમિકતા: લીલા ઇંધણ તરીકે વાંસ
ચોથી પ્રાથમિકતા: લીલા ઇંધણ તરીકે વાંસ

મતદારોએ મે 2026માં આ કામગીરી પર મહોર મારી. ચિપ્સ અને વાંસનું ઇથેનોલ ખીણ માટે એ…

મતદારોએ મે 2026માં આ કામગીરી પર મહોર મારી. ચિપ્સ અને વાંસનું ઇથેનોલ ખીણ માટે એ કરી શકશે કે નહીં, જે એક સમયે ચા અને તેલે કર્યું હતું, તેના પરથી નક્કી થશે કે આ પ્રકરણ કેવી રીતે યાદ રખાશે.

મતદારોનું સમર્થન, ભવિષ્યની રાહ
મતદારોનું સમર્થન, ભવિષ્યની રાહ