दक्षिणपूर्व-एशियाई-राष्ट्रसङ्घः (आसियान्) इण्डोनेशिया-मलेशिया-फिलिपीन्स-सिङ्गापुर-थाईलैण्ड् इत्येतेषां सर्वकारैः १९६७ तमस्य अगस्त-मासस्य 8 दिनाङ्के बैङ्कॉक्-घोषणया स्थापितः प्रादेशिकः सङ्गठनः अस्ति। आर्थिकप्रवृत्तिं वर्धयितुं, सामाजिकप्रगतिं कर्तुं, सांस्कृतिकविकासं च रक्षितुं, तेन प्रादेशिकशान्तिः, सहयोगः, साधारणहितविषयेषु परस्परसाहाय्यं च संवर्धयितुं, प्रशिक्षण-अनुसन्धानसुविधारूपेण परस्परं साहाय्यं दातुं, कृषेः उद्योगस्य च उत्तमोपयोगाय सहकर्तुं, दक्षिणपूर्व-एशियाई-अध्ययनानि च प्रवर्तयितुम् अस्य लक्ष्यम्। अयं समूहः स्वकार्यसूचीं प्रवर्धयितुम् अन्यैः देशैः समूहैश्च सह निकटसम्बन्धान् रक्षितुम् अपि प्रयतते।
यद्यपि सङ्गठनस्य आरम्भः साम्यवादभयात् अभवत्, तथापि 1975 तमे वर्षे वियतनाम-युद्धस्य समाप्तेः पश्चात् अयं प्रभावी भवितुम् आरभत। आसियान्-सङ्घस्य प्रथमः शिखरसम्मेलनः 1976 तमे वर्षे इण्डोनेशियादेशस्य बालीनगरे अभवत्, यत्र सदस्यराष्ट्राणि मैत्री-सहकार-सन्धिं हस्ताक्षरितवन्ति। आसियान् इमं सन्धिम् उपयुज्य 1979 तमे वर्षे वियतनामस्य कम्बोडिया-आक्रमणं प्रति एकीकृतां प्रतिक्रियाम् अङ्गीकृतवान्। शीतयुद्धस्य अन्तेन आसियान् महाशक्तीनां स्पर्धातः काञ्चित् स्वायत्ततां प्राप्तवान्।
Featuring:
1995 तमस्य डिसेम्बर-मासस्य 15 दिनाङ्के आसियान् क्षेत्रं परमाणु-अस्त्र-मुक्तं स्यात् इति सुनिश्चितुं दक्षिणपूर्व-एशियाई-परमाणु-अस्त्र-मुक्त-क्षेत्र-सन्धिम् अङ्गीकृतवान्। 1997 तमे…
1995 तमस्य डिसेम्बर-मासस्य 15 दिनाङ्के आसियान् क्षेत्रं परमाणु-अस्त्र-मुक्तं स्यात् इति सुनिश्चितुं दक्षिणपूर्व-एशियाई-परमाणु-अस्त्र-मुक्त-क्षेत्र-सन्धिम् अङ्गीकृतवान्। 1997 तमे वर्षे मुख्यतया आर्थिक-मुद्रास्थिरतायै चीन-जापान-दक्षिणकोरिया-सहितः आसियान् प्लस् थ्री इति समूहः निर्मितः। क्रमशः सहकारः खाद्य-ऊर्जा-सुरक्षा, आपदा-प्रबन्धनं, जनजनसम्पर्काः, विकास-अन्तरस्य सङ्कोचनं, ग्रामीणविकासः, दारिद्र्य-निवारणं, मानवतस्करी, श्रमिकगतिः, सङ्क्रामकरोगाः, पर्यावरणं सतत-विकासश्च, आतङ्कवाद-प्रतिरोधसहितम् अन्तर्राष्ट्रीयम् अपराधश्च इत्येतान् विषयान् समावेष्टुं विस्तृतः। ततः भारत-ऑस्ट्रेलिया-न्यूज़ीलैण्ड् इत्येतान् समावेष्टुम् आसियान् प्लस् सिक्स् निर्मितः। प्रादेशिक-व्यापक-आर्थिक-साझेदारी (आरसीईपी), या आसियान् प्लस् सिक्स्-सङ्घस्य 16 देशेषु 15 देशानां (भारतं विना सर्वेषां) मध्ये मुक्तव्यापार-सम्झौता, 2020 तमस्य नवम्बर-मासे हस्ताक्षरिता 2022 तमस्य जनवरी-मासस्य 1 दिनाङ्के प्रवृत्ता च। भारतः एतां स्वोद्योगाय भयङ्करां सन्धिं मन्यते स्म; पश्चात् दृष्ट्या आरसीईपी-समालोचकाः चीनेन सह आसियान्-सङ्घस्य वर्धमानं व्यापारघाटं भारतस्य निर्णयस्य औचित्यसिद्धिरूपेण उद्धरन्ति। तथापि भारतस्य आसियान्, जापान, दक्षिणकोरिया इत्येतैः सह स्वतन्त्राः मुक्तव्यापारसम्झौताः सन्ति।
जकार्तानगरे सम्मिल्य सदस्यराष्ट्राणि 2008 तमस्य डिसेम्बर-मासस्य 15 दिनाङ्के नूतनं संविधानपत्रं प्रारब्धवन्ति, यत् 2007 तमस्य नवम्बर-मासस्य 20 दिनाङ्के सिङ्गापुरे हस्ताक्षरितम् आसीत्, समूहं यूरोपीयसङ्घसदृशं कर्तुम्। अनेन पदक्षेपेण आसियान् एकस्य एकीकृतस्य विपणेः (आसियान् मुक्तव्यापारक्षेत्रं 1992 तमात्, आसियान् आर्थिकसमुदायः 2015 तमात्) प्रति पदम् अग्रे स्थापितवान्, यस्मिन् प्रायः 684 मिलियन जनाः (2024) सन्ति, यत्र ते न पुनः तीव्रतया विभक्ताः, जलवायुपरिवर्तनविषये आर्थिकपरिवर्तनविषये च एकीकृतं दृष्टिकोणं स्वीकर्तुं शक्नुवन्ति। 2009 तमे वर्षे आसियान्-अन्तर्सरकारीय-मानवाधिकार-आयोगः (एआईसीएचआर) स्थापितः, 2012 तमे वर्षे च आसियान्-मानवाधिकार-घोषणाम् अङ्गीकृतवान्।
आसियान्-अन्तर्गताः 31 नगरीयकेन्द्राणि सन्ति, येषां प्रत्येकस्मिन् 1 मिलियनतः अधिकाः जनाः निवसन्ति, 10 नगराणि च 5…
आसियान्-अन्तर्गताः 31 नगरीयकेन्द्राणि सन्ति, येषां प्रत्येकस्मिन् 1 मिलियनतः अधिकाः जनाः निवसन्ति, 10 नगराणि च 5 मिलियनतः अधिकजनसङ्ख्यायुक्तानि। बृहत्तमं नगरं जकार्ता अस्ति। औसत-जीडीपी-वृद्धिदरः 3.8% तः 7% पर्यन्तं (वर्षाणि देयानि), यः एपेक्-औसततः (स्रोतः देयः) अधिकः अस्ति। प्रतिव्यक्ति-जीडीपी-अनुसारं (2025) सिङ्गापुरः धनिकतमः देशः म्यानमारश्च दरिद्रतमः। आसियान् निर्यातनिर्भरः समूहः एव तिष्ठति, यस्मिन् समूहान्तर्गतः व्यापारः अपेक्षया अल्पः (आसियान्-सङ्घस्य सम्पूर्णव्यापारस्य प्रायः 22%) अस्ति। प्रत्यक्षविदेशीयनिवेशः (एफ्डीआई) प्रायः क्षेत्राद् बहिः आगतः, 2023 तमे वर्षे अमेरिका-यूरोपीयसङ्घाभ्यां अग्रणीभ्यां, हाङ्गकाङ्ग-जापानौ अपि महत्त्वपूर्णौ। तथापि समूहान्तर्गतं पर्यटनं सर्वेषाम् अन्तर्राष्ट्रीयागमनानां प्रायः 38% (2024) आसीत्।
Featuring:
